DILI, 26 Juñu 2025 (TATOLI)-Estudante 700 resin, kompostu husi eskola bázika no ensinu sekundáriu jerál ne’ebé jere husi Fundasaun Rainha da Paz durante fulan-tolu lakon matéria aprendizajen, lakon interasaun entre alunu ho alunu, profesór ho alunu tanba eskola ne’e la funsiona hanesan fatin ba aprende.
Situasaun ne’e halo ida-husi sira seluk ezije atu partisipa aprendizajen iha aula.
“Ami la interese atu iha fundasaun foun, ami hakarak mak atu eskola, tanba ami atu hasoru ezame nasionál”, estudante desimu segundu, Peregrinha Lobato Ximenes, haktuir ba TATOLI foin lalais ne’e iha Bebonuk.
Nu’udar estudante husu ba ministériu edukasaun, fundasaun no rai-na’in atu buka solusaun rezolve problema ne’ebé akontese, nune’e labele sakrifika sira-nia futuru.
“Ami husu favór, buka malu hodi kolabora foti desizaun ruma ho lalais, nune’e ami bele eskola fali”, nia hato’o ho esperansa.
Hanoin no esperansa hanesan hato’o husi Felezinho Maria Teles.
“Ha’u husu favór ba edukasaun munisípiu Dili no ministériu edukasaun atu reativa prosesu aprendizajen atu ami bele tuir matéria hanesan bai-bain”, Teles hato’o.
Teles dehan manorin sira abandona saladeaula desde períodu dahuluk to’o agora.
Lamentasaun seluk ne’ebé estudante sira hato’o mak eskola referida laiha mudansa (reabilitasaun) iha ninia edifísiu, tanba tinan-tinan kada estudante obrigadu selu eskola ho valór $200.
La’ós ida-ne’e de’it, fulan-fulan kada estudante husi ensinu báziku siklu dahuluk no daruak tenke paga $5, ensinu báziku siklu dahuluk selu $6 no ensinu sekundáriu jerál selu $8.
Ho obrigasaun ne’ebé estudante sira halo ona, tanba ne’e sira ezije ba fundasaun atu fó fila osan ne’ebé sira selu ona.
Inan-aman hamutuk ho estudante sira hato’o sira nia lamentasaun ba situasaun ne’ebé akontese iha eskola Rainha da Paz. Imajen Osória Marques
José Manuel Ximenes hanesan portavós husi inan-aman estudante husu ba ministériu edukasaun buka dalan atu reativa aprendizajen, tanba eskola ne’e eziste ona besik tinan 23.
Nia dehan hamutuk ho estudante sira hato’o ona situasaun ne’e ba reprezentante povu iha Parlamentu Nasionál, liuliu komisaun G ne’ebé trata asuntu edukasaun, juventude, kultura no sidadania.
Jorge Doutel hanesan na’in ba rai haktuir problema ne’e akontese tanba fundasaun halo transferénsia ba manorin sira husi eskola ne’e ba eskola sira seluk. Entaun, ninia efeitu mak falta profesór atu hanoin estudante sira.
“Problema mak fundasaun transfere hotu profesór sira iha eskola ne’e. Entaun ida-ne’e mak sai problema boot to’o ohin loron”, nia dehan.
Xefe Suku Bebonuk, Alfredo da Costa, husu ba parte fundasaun atu labele sakrifika estudante sira hanesan jerasaun Nasaun nian.
“Ita boot sira labele halo labarik sira sai vítima, tanba la’ós ita-boot sira mak jerasaun, maibé estudante sira ne’e mak jerasaun kontinuadór ba rai-ne’e”, nia afirma.
Nia ameasa dehan bainhira parte ne’ebé halo konflitu la rezolve, hanesan autoridade sei halo keixa ba Polísia Sientífiku Investigasaun Kriminál (PSIK) hodi toma medida.
Autoridade suku ne’e husu ba ministériu edukasaun atu foti asaun imediata, tanba exame períodu daruak mos besik ona.
Notísia relevante: ME sei rezolve problema eskola Rainha da Paz
Jornalista : Osória Marques
Editora : Rita Almeida
