iklan

BOBONARU, HEADLINE

AMB prioriza kontrusaun estrada hodi fó asesu bá fatin fósil iktiosauru

AMB prioriza kontrusaun estrada hodi fó asesu bá fatin fósil iktiosauru

Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, haree direta fósil réptil mariñu iha foho Lesululi, suku Meligo, postu administrativu Kailaku, munisípiu Bobonaru. Imajen Tatoli/Sergio da Cruz

BOBONARU, 22 Abríl 2026 (TATOLI)-Autoridade Munisípiu Bobonaru (AMB) tau ona prioridade iha Planu Investimentu Munisipál 2027 atu halo konstrusaun estrada no sintina públiku bá fatin fósíl iktiosauru ne’ebé lokaliza iha foho Lesululi, suku Meligo, postu administrativu Kailaku.

Konstrusaun estrada no sintina públiku ne’e nia proposta mai husi baze no deside liuhusi Asembleia Postu Administrativu (ASPA) Kailaku ho valór estimativa rihun $300.

Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaru, Paulo Moniz Maia, dehan autoridade mós prevee iha orsamentu retifikativu 2026 atu dezenvolve sítiu ne’e tanba konsidera iha valór arkeolójiku ne’ebé aas no konsidera hanesan sítiu daruak ne’ebé vizita barak liu iha mundu hafoin sítiu ne’ebé hanesan iha Nevada, Estadu Unidu Amérika, ne’ebé kle’ur ona sai hanesan destinasaun turístika.

Notísia relevante: PR sei aproxima governu dezenvolve fatin fosíl iktiosauru sai Jeoparke

“Fatin ne’e kuandu ita dezenvolve didi’ak ba futuru sei lori Timór ba mundu, tanba nia istória mundiál, ema barak kuriozu atu hatene. Sira mai vizita ita-nia rai no sei hatama reseita ba ita”, nia dehan.

Fósil réptil mariñu ne’e ekipa Intitutu Jeosiénsia Timor-Leste (IGTL, sigla portugés) deskobre iha tinan neen liubá hafoin lori nia amostra bá Uppsala University-Swedia no University of Oslo iha Noruega atu peritu sira halo estudu ida profundu.

IGTL daudaun ne’e halo ona inisiativa lubuk ida atu fósil ne’e bele rekoñese hanesan deskobrimentu boot iha mundu. Inisiativa sira mak halo filme dokumentáriu ida ho kooperasaun ho Televizaun Broadcasting ida husi Inglaterra hodi publika iha fin 2028 ho objetivu atu lori istória Kailaku, iha Timor-Leste, ba mundu.

Inisiativa daruak mak IGTL sei lori sítiu ne’e atu hetan rekoñesimentu iha UNESCO nu’udar global geopark. Aleinde ne’e, IGTL ho peritu sira públika artigu ida kona-ba fósil ne’e iha jornál rekoñesidu iha mundu hodi hatudu importánsia husi réptil mariñu ne’e.

Notísia relevante: IGTL no UNESCO diskute ona kandidatura foho Lesululi hanesan Jeoparke Mundiál

Ichthyosaur sira maka tipu ida husi réptil tasi nian, ne’ebé moris durante era Mezozóiku, espesifikamente iha períodu Triásiku, Jurásiku, no Kretáseu (maizumenus tinan millaun 250 to’o millaun 90 liubá). Ichthyosaur sira maka espésie ne’ebé koñesidu liu iha grupu ida-ne’e, no dalabarak sai objetu iha estudu fósil sira. Karaterístika prinsipál sira mak nia forma isin hanesan ikan ka golfiñu, ho ulun boot, isin aerodinámiku no liras ne’ebé ajuda sira atu nani ho lalais iha tasi. Sira mak predadór tasi nian ne’ebé efisiente tebes, han ikan no animál tasi nian seluk, no moris iha bee tropikál barak iha tempu ne’ebá.

Notísia relevante: FósiI Ikstosauru iha Kailaku poténsia ba valór arkeolojia klase mundiál

Jornalista: Sergio da Cruz

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!