iklan

EKONOMIA, HEADLINE

HABADA husu Governu reativa merkadu tradisionál fronteira atu prevene tranzasaun ilegál

HABADA husu Governu reativa merkadu tradisionál fronteira atu prevene tranzasaun ilegál

Diretór Ezekutivu HABADA, Abel Amaral

DÍLI, 14 Juñu 2026 (TATOLI) – Asosiasaun Hali Ba Dame (HABADA) husu Governu reativa merkadu tradisionál fronteira atu prevene tranzasaun ilegál no atividade kontrabandu entre Timor-Leste no Indonézia.

Diretór Ezekutivu HABADA, Abel Amaral, hateten merkadu tradisionál fronteira sira durante ne’e sai espasu importante hodi fasilita komérsiu legál entre komunidade rai-rua.

“Merkadu tradisionál e’e sai hanesan motor ekonomia lokál no ajuda hamenus tranzasaun ilegál iha liña fronteira. Reativa fila-fali merkadu ne’e bele hadi’a moris komunidade no promove atividade komersiál ne’ebé legál,” Abel Amaral ba TATOLI iha Balide, Dili.

Tuir nia, atividade tranzasaun ilegál kontinua akontese tanba maioria merkadu tradisionál sira ne’ebé uluk opera iha Batugade, Motain, Covalima no Oekusi agora la funsiona ho efetividade.

“Governu presiza reativa merkadu tradisionál sira-ne’e atu prevene kontrabandu. Se merkadu sira-ne’e la funsiona, tranzasaun ilegál hanesan sigaru ilísitu no produtu ilegál seluk sei kontinua tama mai territóriu Timor-Leste,” nia dehan.

Abel mos konsidera katak reativasaun merkadu tradisionál bele ajuda autoridade seguransa sira aumenta kontrolu iha área fronteira no limita atividade ilegál entre komunidade sira iha nasaun rua.

“Iha área balu iha fronteira ne’ebé luan no difísil atu kontrola ho máximu. Tanba ne’e, reativa merkadu tradisionál sira iha Batugade, Motain, Covalima, Maumeta, Salele no Oekusi bele fasilita servisu kontrolu husi Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) no autoridade seguransa Indonézia atu prevene kontrabandu no tranzasaun ilegál,” dehan nia.

Nia aumenta katak atividade komérsiu ne’ebé hala’o iha merkadu tradisionál sira bele mos kontribui ba reseita Estadu liuhusi pagamentu taxa no impostu ne’ebé aplika legalmente.

Antes ne’e, Parlamentu Nasionál mos manifesta ona interese atu promove reativasaun merkadu tradisionál fronteira ho objetivu atu hamenus tranzasaun ilegál no fornese dalan komérsiu legál ba komunidade sira iha liña fronteira.

Aleinde ne’e, inisiativa ne’e espera bele ajuda komunidade lokál aumenta rendimentu familiar liuhusi fa’an produtu agríkola no produtu lokál seluk, hodi kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia familár iha área fronteira.

 

Jornalista: Camílio de Sousa
Editór: Filomeno Martins

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!