DILI, 21 Outubru 2025 (TATOLI) – Ministériu Obra Públika (MOP) no Kámara Komérsiu no Indústria Timor-Leste (CCI-TL, sigla portugés) realiza enkontru atu organiza fali setór privadu nasionál sira hodi partisipa iha área konstrusaun sivíl.
Ministru Obra Públika, Samuel Marçal, hateten importante tebes atu reorganiza setór privadu sira, tanba emprezáriu sira barak mak kompete iha projetu infraestrutura nian, maibé laiha kapasidade atu ezekuta.
“Presiza tebes atu halo pré-kualifikasaun ba setór privadu nasionál sira, tanba sira-nia ezisténsia importante tebes atu reforsa ita-nia ekonomia rai-laran, maibé Governu haree didi’ak halo pré-kualifikasaun ida hodi hatene kapasidade setór sira-nian iha implementasaun projetu infraestrutura nian”, Samuel Marçal hateten iha salaun CCI-TL, ohin.
Nia esplika katak iha enkontru ne’e parte rua konkorda atu halo pré-kualifikasaun ba setór privadu sira, tanba daudaun la reorganiza sira ho di’ak, entaun ema balu ne’ebé foin atu aprende, maibé bá kaer hotu projetu ne’ebé boot, ikus mai laiha kapasidade no husik projetu sai abandonadu.
Tuir ministru, ida-ne’e sai falla ida, tanba ne’e hamutuk halo diskusaun hodi rona sira-nia hanoin oinsá mak haree dalan ne’ebé di’ak liu ba setór privadu sira bele implementa programa Governu nian.
“Ita hahú pré-kualifikasaun atu haree tuir nia kapasidade, rekursu ne’ebé sira iha, nune’e sira bele ona, ita lansa sistema pré-kualifikasaun ne’e iha tinan ida-ne’e atu ita bele implementa. Tanba iha pré-kualifikasaun ne’e ita fahe ba klasifikasaun A, B no C”, nia dehan.
Nia esplika katak ba klasifikasaun A hatudu katak empreza sira ne’ebé iha kapasidade mak kaer projetu ne’ebé boot ho montante millaun $1 ba leten, ba klasifikasaun B, sira ne’ebé bele kaer projetu la to’o millaun $1 no klasifikasaun C sira ne’ebé kaer projetu ki’ik, millaun $1 tun liu mai kraik.
“Ita halo sai klasifikasaun ne’e atu iha oportunidade ruma kaer projetu karik idaidak hatene nia kapasidade ezekuta no la fa’an projetu tun-sa’e. La’e hetan tiha projetu, fa’an fali mak tuur hein de’it porsentu projetu nian”, nia dehan.
Iha fatin hanesan, Prezidente CCI-TL, Jorge Serrano, hateten pré-kualifikasaun ba setór privadu sira ne’e atu identifika empreza sira-nia kbiit, nune’e labele fó impaktu bainhira halo ezekusaun projetu ruma.
“Uluk ita la hanoin halo ida-ne’e, tanba hanoin katak foin ukun an, maibé agora tempu ona atu hadi’a no reforsa atu iha ezekusaun ruma buat hotu la’o di’ak”, nia realsa.
Nia subliña katak reuniaun koordenasaun ne’e importante tebes, tanba CCI-TL rejista empreza hamutuk 300-resin, maibé sira ne’ebé prienxe kritériu ne’e iha empreza 61 no restu iha hela avaliasaun.
Kritériu atu prienxe rekizitu ne’e barak, liuliu empreza sira tenke iha kapasidade ezekusaun, ekipamentu, rekursu umanu no seluk tan.
“Pré-kualifikasaun ba empreza sira atu kualifika sira-nia kapasidade, liuliu ba área konstrusaun sivíl nian, nune’e sira bele partisipa iha projetu infraestrutura sira, ita bele kontrola ho di’ak”, dehan.
Notísia relevante: Sosiedade sivil no setór privadu importante ba konstrusaun nasaun
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora
