DILI, 09 Janeiru 2026 (TATOLI)—Prezidente Repúblika no Laureadu Nobel ba Pás, José Ramos-Horta, sai uma-na’in ba konsertu pianu no orkestra iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite, Dili.
Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, hateten múzika mak linguajen universal ba pás no ba uniaun ida.
“Múzika mak linguajen universál ba pás no ba uniaun nian. Iha armonia husi piano no orkestra nian, ita rona ita-nia nasaun nia futuru nia lian—futuru ida-ne’ebé harii iha ita-nia foinsa’e sira-nia talentu, ita-nia kultura nia forsa no ritmu partilladu husi esperansa ne’ebé halo fuan tuku-tuku iha timoroan sira ida-idak,” Prezidente Ramos-Horta hateten iha diskursu bainhira taka konsertu pianu no orchestra, liuhusi nota imprensa ne’ebé Agfência Tatoli asesu, ohin.
Eventu ne’e selebra nasaun nia talentu muzikál foinsa’e sira nian ne’ebé estraordináriu no destaka futuru promisór husi paisajen kulturál Timor-Leste nian.
Konsertu ne’e konta ho atuasaun notável husi joven pianista Solomon Bravery Hasudungan Horta no Teshan Singh Sidhu, hamutuk ho Orkestra Juvenil Dom Bosco Baucau no Orkestra Berliku Fanu Rai (BFR).

𝐒𝐨𝐥𝐨𝐦𝐨𝐧 𝐁𝐫𝐚𝐯𝐞𝐫𝐲 𝐇𝐚𝐬𝐮𝐝𝐮𝐧𝐠𝐚𝐧 𝐇𝐨𝐫𝐭𝐚 (moris iha 10 Agostu 2014) mak artista ida multitalentoza ne’ebé buras daudaun, husi axendénsia Timorense no Indonézia nian. Pianista ida ne’ebé ho talentu, nia manán ona prémiu oioin iha primeiru-lugar no “Pianista ne’ebé Promisór Liu” iha festivál sira iha Irlanda Norte.
Ninia talentu sira habelar ba oatória no drama, iha ne’ebé nia hetan onra importante sira, no ba projesaun, ho partisipasaun iha filme sira BBC Teach nian no papél prinsipál iha filme badak Natal Disney+ nian “The Boy and the Octopus”, ne’ebé diriji husi Taika Waititi. Solomon nu’udar oan-mane husi Helio Dos Reis Horta, fotógrafu timor-oan (no subriñu husi Prezidente José Ramos-Horta), ne’ebé estuda fotografia iha Portugál molok muda ba Reinu Unidu, ho nia kaben, Maria Siahaan, husi Indonézia.
Família ne’e agora hela no serbisu iha Irlanda Norte, Reinu Unidu. Solomon Horta nia formasaun multikulturál ne’ebé riku fo influensia kle’an ba ninia espresaun kriativa. Aleinde arte sira, nia mós desportista ativu ida iha ténis no natasaun. Nia dezenvolve daudaun nia-an sai nu’udar joven artista ida-ne’ebé dedikadu no matenek.
𝐓𝐞𝐬𝐡𝐚𝐧 𝐒𝐢𝐧𝐠𝐡 𝐒𝐢𝐝𝐡𝐮 (tinan 11), oan husi Embaixadór Malázia nian iha Timor-Leste, Dato’ Amarjit Singh Sarjit Singh. Nia hahú nia estudu pianu iha fulan tolu liubá, foufoun aprende iha tekladu. Maske ninia períodu formasaun badak, nia hatudu interese, dedikasaun no entuziazmu ne’ebé notavel.
Ba konsertu ida-ne’e, nia aprezenta konjuntu husi pesa badak haat, introdusaun ne’ebé inspira husi melodia tradisionál no universalmente rekoñesida, hodi oferese ba públiku interlúdiu muzikál ida-ne’ebé asesivel no enkantadór.
𝐎𝐫𝐤𝐞𝐬𝐭𝐫𝐚 𝐉𝐮𝐯𝐞𝐧𝐢𝐥 𝐃𝐨𝐦 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐁𝐚𝐮k𝐚𝐮, hetan rekoñesementu nu’udar embaixadora ba jerasaun muzikál foun, aprezenta repertóriu oioin ne’ebé simboliza renovasaun no futuru múzika iha Timor-Leste.
Oekestra Juvenil Dom Bosco Baukau harii iha 2021 ho diresaun husi Maestro Pe. Adérito Manuel Costa, SDB. Orkestra ne’e fó formasaun muzikál ne’ebé sólida ba talentu joven sira iha Eskola Múzika Dom Bosco Baukau.
Esemble ne’e koñesidu ba ninia kapasidade atu interpreta tantu repertóriu klásiku no mós pesa kontemporánea sira, hodi desempeña papél signifikativu ida hodi promove múzika no kultura entre foinsa’e timoroan sira.
𝐎𝐫𝐤𝐞𝐬𝐭𝐫𝐚 𝐁𝐞𝐫𝐥𝐢𝐤𝐮 𝐅𝐚𝐧𝐮 𝐑𝐚𝐢 (𝐁𝐅𝐑) nu’udar asosiasaun múzikal timoroan ne’ebé harii iha tinan 2009 husi Kiera Zen no formalmente rekoñese husi Ministériu Justisa iha tinan 2010.
Asosiasaun ne’e desempeña papél fundamentál ida hodi promove múzika tradisionál no kontemporánea hanesan veíkulu ba espresaun kulturál, kapasitasaun juvenil no envolvimentu komunitáriu.
Ninia atividade sira inklui operasaun estúdiu gravasaun profisionál ida, oferta formasaun iha produsaun muzikál no enjeñaria son nian, no organizaun konsertu, festivál no programa edukativu sira.
Konsertu ne’e mistura melodia internasionál sira-ne’ebé furak ho múzika tradisionál Timor-Leste nian, hodi reflete nasaun nia tapeçaria kulturál ne’ebé vibrante.
➤ Parte I konta ho atuasaun dinámika husi Orkestra Juvenil Dom Bosco Baukau, selesaun ida ba Teshan Singh Sidhu nian no repertóriu festivál ida husi Orkestra Berliku Fanu Rai (BFR).
➤ Parte II hosi konsertu konta ho abilidade pianu klásiku husi Solomon Horta, inklui ninia diskursu inspiradór rua, “This is Who You Are” no “The Hill We Climb,” no projesaun filme badak Disney+ nian “The Boy and the Octopus”, ne’ebé diriji husi realizadór famozu Nova Zelándia nian Taika Waititi no Solomon Horta mak sai protagonista.
Konsertu ne’e destaka ho susesu profundidade ba diversidade talentu emerjente Timor-Leste nian, nune’e mós sai nu’udar plataforma ida-ne’ebé maka’as ba interkámbiu kulturál no diálogu liuhusi linguajen universál múzika nian.
TATOLI




