OEKUSI, 13 Maiu 2026 (TATOLI) – Pozisaun jeográfika Suku Bobometo, Sub-rejiaun Oésilo, ne’ebé besik tebes ho liña fronteira rai-maran ho Indonézia, sai nu’udar fatin ne’ebé risku tebes ba tranzmisaun vírus HIV-SIDA. Tanba ne’e, Institutu Nasionál Kombate HIV-SIDA (INCSIDA, I.P) hala’o sensibilizasaun hodi fó koñesimentu ba komunidade lokál sira.
Prezidente INCSIDA, I.P, Daniel Marçal, hateten katak suku Bobometo sai nu’udar alvu prinsipál ba programa ne’e tanba ninia lokalizasaun ne’ebé estratéjiku tebes ho nasaun viziña.
“Entaun fasíl tranzmisaun HIV-SIDA tebe tama mai ita-nia rai laran, ne’ebé risku tebtebes, ohin komunidade sira barak mak partisipa mai rona informasaun ne’e, no barak dehan, sira baibain tama no sia di’ak hela, entaun INCSIDA mai atu fahe informasaun kona-ba transmisaun virus ne’e,” nia hateten iha ámbitu sensibilizasaun ba komunidade sira iha sede suku Bobometo, kuarta ne’e.
Autoridade INCSIDA,I.P ne’e, afirma katak ho esforsa INCSIDA hala’o atividade divulgasaun informasaun to’o nivél suku no aldeia, no garante katak sei redús kazu afeta vírus HIV, bazeia planu prioridade husi INCSIDA tenke tuun ba suku idak-idak hodi hasa’e koñesimentu ba komunidade sira.
“Tanba ita halo ona sensibilizasaun atu eduka ita-nia komunidade sira iha suku, ema iha konsiénsia iha hanoin di’ak, tanba ema forma husi Maromak, ne’ebé ita fiar, ema hotu tauk atu kona HIV ne’e, karik ema balu laiha informasaun entaun bele akontese, ne’ebé ita fiar mudansa pensamentu attitude sei iha,” nia katak.
Iha biban ne’e, Xefe Suku Bobometo, José Labi Caet, orgullu ho programa INSCIDA,I.P, atu hasa’e koñeismentu ba komunidade sira, tanba suku Bobometo iha área fronteira luan, nune’e presiza sensibiliza komunidade atu hatene oinsá bele prevene aan.

“Horsehik, ha’u simu kontaktu, entaun horkalan ha’u organiza xefe aldea sira atu mobiliza komunidade sira partisipa másima, tanba informasaun ne’e primeira-vés tuun mai ha’u-nia suku, ne’ebé ha’u agradese boot, tanba ne’e moras aat, estraga ita-nia nasaun, satán ha’u-nis uku besik loos fronteira, baibain ita rona, kazu kontra-bandu barakliu iha Oekusi tama husi fronteira Oésilo, entaun agradese tebes ba INCSIDA tenki mai fahe informasaun ba komunidade sira, ,” nia orgullu.
Observasuan Jornalista Ajénsia TATOLI,I.P, durante sensibilizasaun ne’e, INCSIDA mós esplika hatudu imajén tranzmisaun vírus HIV-SIDA ho nia impaktu no prevensaun, nune’e mós loke deskusaun aberta husu no hatan inklui hala’o teste raan ba komunidade sira.
Entretantu, dadus ne’ebé INSCIDA,I.P rejista, afetadu ba vírus HIV-SIDA, hahú husi tinan-2013 to’o 2025 hamutuk 2.560, husi numeru ne’e ema na’in-295 maka halo ona tratamentu saúde, na’in-130 lakohi koopera tratamentu no na’in-425 lakon vida.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




