DILI, 13 dezembru 2024 (TATOLI)—Governu Timor-Leste liuhusi Ministériu Saúde, Ministériu Edukasaun (ME), ohin hamutuk ho parseiru internasionál sira hanesan Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) no Programa Ai-han Mundiál (WFP), hala’o avaliasaun ba rezultadu sira husi realizasaun projetu SN5S nian iha tinan 2022-2024.
Projetu ne’e finansia husi Ajénsia Kooperasaun Internasionál Korea (KOICA), ho valór millaun $7.8, ho objetivu atu hadi’a saúde no nutrisaun labarik sira ne’ebé eskola iha Timor-Leste, alvu ba idade tinan 6-14.
“Projetu ne’e kona-ba programa apoiu Koica, implementadór ba projetu ne’e maka OMS no WFP, OMS haree liu ba estudante sira, no WFP haree liu ba ai-han no nutrisaun ba labarik sira, entaun projetu ne’e sei implementa hahú iha tinan 2022 no sei implementa husi parseiru implementadór na’in rua,” Diretór nasaun KOICA, Youn Hwa Kang, ba jornalista sira iha Otél Timor, ohin.
Nia esplika, alkansa rezultadu dahuluk, OMS, hamutuk ho Ministériu Saúde no Ministériu Edukasaun, alvu labarik hotu-hotu iha TL ho idade tinan 6-14, kompostu husi labarik mane hamutuk 150,445 no feto hamutuk 146,179, fó apoiu ba labarik sira ne’ebé eskola atu hetan benefísiu husi Pakote Saúde Báziku no edukasaun saúde iha ambiente eskola ne’ebé seguru no saudavel hodi hamenus risku ba moras prioridade iha eskola.
Alkansa rezultadu daruak, WFP, hamutuk ho Ministériu Edukasaun no Ministériu Saúde, no mós ministériu sira seluk iha Governu Timor-Leste, serbisu hela atu implementa intervensaun sira ne’ebé alvu ba nutrisaun, programa merenda eskolár no dapur ijiene sira hodi alkansa liután liu estudante 79,000 iha eskola 400 iha munisípiu tolu mak hanesan Baucau, Bobonaro no Manufahi durante períodu projetu, liuhusi apoia labarik sira ne’ebé eskola atu hetan benefísiu husi eskola ne’ebé hadi’a ona hodi fornese ambiente ne’ebé seguru no saudavel no merenda eskolár ne’ebé seguru no nutritivu.
Iha fatin hanesan, Diretór Nasionál Polítika no Kooperasaun Nasionál iha Ministériu Saúde, Narciso Fernandes, hateten katak projetu ne’e tuir duni polítika Ministériu Saúde nian, hodi deteta no kontrola moras sira, liuliu ba labarik sira iha estabelesimentu ensinu.
“Projetu ida-ne’e foka liu ba 5s, mak hanesan, labele han no hemu, liu-liu hahan midar sira iha eskola, labele fuma iha eskola, labele moras kulit, labele hamlaha iha eskola, no laiha lumbriga, entaun ida-ne’e importante tanba Ministériu Saúde nia objetivu atu hamenus mortalidade infantil, liu-liu mobilidade labarik tinan lima mai kraik no mós rota ba eskola, tanba Ministériu Saúde haree projetu ida-ne’e importante tebes, atu nune’e bele kontinua. Ministériu Saúde komprometidu atu servisu hamutuk ho parseiru sira, no mós kolabora ho sira nia ministériu ne’ebé iha ligasaun,” Narcisio afirma.
Diretora Jerál Inkluzaun Polítika no Planeamentu Informátika, Odilia Martins, hato’o agradesimentu ba parseiru internasionál sira, liuliu KOICA, ne’ebé fó apoiu ba Governu TL, liuhusi Ministériu tolu hanesan Ministériu Saúde, Ministériu Administrasaun no Ministériu Edukasaun hodi hametin polítika, dehan lae ba SN5S.
“To’o agora projetu ne’e la’o nafatin, ita hein katak ho apoiu husi KOIICA ne’e bele haforsa Governu liu-liu hodi hasa’e kualidade edukasaun liu husi prepara saúde ne’ebé di’ak ba labarik Akita sira iha eskola,” Odilia Martins dehan.
Projetu Say No to 5S (SN5S) hakarak hadi’a saúde no nutrisaun labarik sira ne’ebé eskola iha Timor-Leste entre fulan-Dezembru 2021 no 2025, hahú ho asinatura ofisiál akordu nian iha tinan 2022, liuhosi parseria ida entre Governu Repúblika Demokrátika Timor-Leste, OMS, WFP, no KOICA no mós kontribuisaun sira liuhosi KOICA ho totál millaun $7.8.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




