DILI, 22 outubru 2019(TATOLI)-Parlamentu Nasionál (PN) ho oitavu Governu Konstitusionál sei ratifika konvensaun internasionál ba direitu ema ho defisiénsia iha Timor-Leste hodi proteje no fó asisténsia di’ak liután ba diretu grupu vulneravel hirak ne’e.
Notísia Relevante : PDHJ Hala’o Semináriu Internasionál Kona-ba Protesaun Ema ho Defisiénsia
Konstituisaun RDTL artigu 21 garante ona diretu sidadaun ne’ebé moris ho defisiénsia ne’ebé hakerek iha númeru;
- Sidadaun ne’ebé iha defisiénsia fíziku eh mentál iha direitu no mós obrigasaun hanesan sidadaun sira seluk, maibé sira sei la hala’o knaar hirak ne’ebé sira labele hala’o tanba de’it sira-nia defisiénsia.
- Estadu, uainhira bele, promove protesaun ba sidadaun sira-ne’ebé iha defisiénsia, tuir lei haruka.
Vise Prezidente PN, Maria Angelina Sarmento, ohin, iha ámbitu semináriu internasionál ba Protesaun Ema ho Defisiénsia, reafirma katak, Estadu Timor-Leste seidauk ratifika konvensaun internasionál ne’e, maibé Parlamentu iha ona kompromisu polítika atu adere lalais.
“Ita espera katak governu adere lalais liu konforme posibilidade ba konvensaun diretu ema ho defisiénsia atu parlamentu bele kumpre ninia obrigasaun konstitusionál hodi ratifika konvensaun ne’e hodi tama iha vigór,” hateten Deputada Maria Angelina Sarmento bainhira aprezenta perspetiva Parlamentu ba Promosaun no Protesaun Ema ho Defisiénsia tuir kompromisu PN.
PN aprova ona rezolusaun 38/2019, loron 01 outubru, hodi rekomenda ba Governu atu fó prioridade no protesaun ba diretu ema ho defisiénsia.
Notísia Relevante : PN Aprova Rezolusaun Medida Protesaun ba Ema ho Defisiénsia ho Unanimidade
Iha biban hanesan, Ministra Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI), Armanda Berta dos Santos, hatete, mezmu TL seidauk ratifika konvensaun ONU, maibé governu hamosu ona polítika lejizlasaun ba protesaun diretu ema ho defisiénsia.
Governu da-ualu hamosu ona rezolusaun, númeru 14/2012, iha 09 fulan maiu kona-ba polítika nasionál ba inkluzaun no promosaun diretu ema ho defisiénsia.
Notísia Relevante : Governu Esforsu Hodi Aprezenta Proposta Lei Konvensaun Direitu Ema Ho Defisiénsia
Governu mós simu ona rekomendasaun Parlamentu Nasionál tuir rezolusaun númeru 21/2019, 13 fulan outubru, ne’ebé rekomenda atu adopta medida ba protesaun ema ho defisiénsia.
“Kometimentu Governu da ualu iha tempu oin mai sei asina konvensaun ONU nian ba ema ho defisiénsia hodi submete ba PN atu ratifika no sai instrumentu legál iha Timor-Leste,” Ministra Armanda Berta dos Santos tenik.
Notísia Relevante : Governu Konsidera Ejijénsia ADTL Kona-ba Ratifikasaun Konvensaun Direitu EHD
Iha biban ne’e, Diretór Asosiasaun Halibur Defisiénsia Matan Timor-Leste, Gaspar Afonso, relata, tuir dadus sensu 2015, total ema ho defisiénsia iha Timor-Leste na’in 38.118, defisiénsia matan 14.838, defisiénsia tilun 12.511, defisiénsia fíziku 7.416, defisiénsia intelektuál 3.313.
Dadus hosi Organizasaun Saúde Mundiál (WHO-sigla Inglés) relata purvolta porsentu 15 populasaun iha mundu maka iha dizabilidade no estimasaun ONU nian katak 80% hosi ema hirak ne’e hela iha nasaun dezenvolvidu inklui Timor-Leste.
Notísia Relevante : ADTL Husu MSSI Aprezenta Dekretu Lei Kona-ba Defisiénsia Ba Konsellu-Ministru
Semináriu Internasionál ne’e organiza hosi Provedoria Diretu Umanu no Justisa (PDHJ-sigla Portugés) ho tema Garante Inkluzividade no Igualdade ba Ema ho Defisiénsia.
Notísia Relevante : ADTL Husu Ba Governu Atu Ratifika Konvensaun Direitu EHD
Jornalista : Agapito dos Santos
Editór : Francisco Simões




