iklan

EKONOMIA, HEADLINE

João Saldanha: BNDTL iha papél estratéjiku ba transformasaun ekonomia Timor-Leste

João Saldanha: BNDTL iha papél estratéjiku ba transformasaun ekonomia Timor-Leste

Fundadór no prezidente JSU, João Saldanha. Imajen TATOLI/Osoria Marques

DILI, 01 Agostu 2025 (TATOLI) – Kriasaun Banku Banku Nasionál Dezenvolvimentu Timor-Leste (BNDTL) mak instrumentu ida ba transformasaun ekonómika Timor-Leste nian, hodi garante finasiamentu ne’ebé sustentavel no kataliza dezenvolvimentu nasionál.

Iha aprezentasaun iha Semináriu Nasionál kona-ba “Konseitu Banku Nasionál Dezenvolvimentu Timor-Leste”, ekonomista timoroan, João Saldanha, subliña katak kriasaun BNDTL ne’e krusiál tebes atu prienxe lakuna finansiamentu ne’ebé setór bankáriu komersiál labele alkansa.

“Dezenvolvimentu [ekonómiku] tenke orienta ba vizaun ne’ebé luan no sustentavel. Ita tenke iha korajen atu hanoin tinan 25 ba oin, la’ós rezolve de’it kestaun téknika iha tinan ida-rua mai”, João Saldanha hateten iha Ministériu Finansa, ohin.

Nia salienta katak banku dezenvolvimentu bele fó finansiamentu tempu naruk ba setór estratéjiku sira no ajuda hamenus risku investimentu sira iha faze inisiál, nune’e setór privadu sira bele tama.

Iha biban ne’e, nia propoin atu Banku Nasionál Dezenvolvimentu fó prioridade ba setór lima – agrikultura, manufatura, servisu ekonomia dijitál, tranzisaun enerjia verde, no teknolojia inovasaun.

Nia mós destaka importánsia atu dezenvolve rejiaun sira ne’ebé seidauk avansa, hodi estabelesese Zona Ekonómika Espesiál sira hodi apoia kreximentu bazeia ba lokalizasaun.

Ekonomista ne’e nota katak Fundu petrolíferu sira atinje billaun $18,3, ho totál ativu bankáriu billaun $2,98, maibé kréditu ne’ebé sei dezembolsa sei millaun $583 de’it. Iha liu millaun $1 iha fundu sira ne’ebé mamuk no la absorve husi ekonomia doméstiku.

Nune’e, papél banku dezenvolvimentu nian hanesan ponte entre fundu públiku sira no setór privadu, nomós katalizadór sira ba integrasaun sistema finanseiru nasionál. BNDTL tenke atrai investimentu doméstiku no estranjeiru, hala’o sinerjia ho banku komersiál sira no fornese polítika fiskál ne’ebé fó apoiu.

Relasiona ho pozisaun jeográfika no jeopolítika Timor-Leste nian, ekonomista ne’e hateten país iha potensiál atu halo parseria investimentu ho Austrália no Singapura.

“Austrália iha fundu pensaun sira no investimentu sira liu trillaun $1,5. Singapura hanesan sentru finanseiru boot liu iha sudeste aziátiku. Ita presiza harii relasaun estratéjiku sira, la’ós de’it diplomátiku maibé mós finanseiru sira”, nia espera.

Tanba ne’e, nia subliña nesesidade ba reforma polítika sira, inklui serteza legál kona-ba propriedade rai nian, dijitaliza sistema finanseiru nian, insentivu fiskál sira ba zona ekonómika espesiál sira, no modelu parseria públiku-privada ida ne’ebé bele eskala.

Notísia relevante: BNDTL sei la kompete ho banku komersiál sira

Jornalista: Arminda Fonseca

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!