iklan

EKONOMIA, HEADLINE

MTA: “La kuidadu ambiente, Dili sai fatin risku ba sedimentasaun”

MTA: “La kuidadu ambiente, Dili sai fatin risku ba sedimentasaun”

IGEADI hasai sedimentasaun iha mota Bidau. Foto/IGEADI

DILI, 05 Novembru 2025 (TATOLI)-Ministériu Turizmu no Ambiente (MTA) husu ba komunidade atu labele konstrui uma iha foho lolon sira hodi evita sedimentasaun mai iha sidade Dili.

Diretór-Jerál Ambiente, Domingos Mesquita, hateten problema sedimentasaun sai preokupasaun públika tanba Governu halo esforsu mós nafatin iha hela de’it no bainhira tempu udan mota lalin hotu rai-teen sira husi foho lolon no taka tomak valeta kuak sira hodi afeta bee la halai tuir dalan, ikus mai hamosu inundasaun mak fó sala fali ba Governu.

“Dili hanesan área kosteira ne’ebé hadulas ho foho, maibé komunidade bá hela fali iha foho no atividade ekonómika iha foho lolon mós maka’as. Entaun, sira ne’e hotu fó impaktu maka’as ba sedimentasaun hodi hamosu inundasaun”, Domingos Mesquita dehan ba Tatoli iha Eskola Bázika Filiál Sentru Rekursu Edukasaun Inkluzivu Has-Laran, Bemori, ohin.

Nia esplika katak bainhira komunidade konstrui uma ka halo to’os iha foho lolon sira hodi tesi ai-hun no udan monu rai, ai-abut atu kaer rai laiha entaun hamosu inundasaun hodi danifika uma, infraestrutura no seluk tan.

“Atu evita konstrui uma no halo to’os iha foho lolon sira mak ami kontinua halo sensbilizasaun. Fulan hirak ba kotuk ami konvida suku sira iha munisípiu Dili hamutuk hodi fahe matéria ambiente no problema ambiente nian ba sira oinsá kada xefe suku sira bele kontinua halo sensibilizasaun ba komunidade atu kontribui ba hadomi ambiente”, nia dehan.

Aleinde ne’e, 07 Novembru agora MTA mós sei realiza atividade kampaña nasionál kona-ba edukasaun, iha Sentru Konvensaun Dili, hodi halibur estudante 500 atu fó informasaun kona-ba oinsá kuidadu ambiente. “Espera esforsu sira ne’e hotu bele ajuda komunidade kuidadu ambiente”, dehan.

Tuir nia, agora tempu atu udan entaun esforsu sira ne’e halo oinsá hasa’e komunidade nia konxiénsia hodi hadomi ambiente, tanba Governu kria lei barak ona, maibé komunidade nafatin okupa foho lolon sira.

Lei sira ne’ebé Governu prodús ne’e parte husi ambiente nian mak dekretu-lei númeru 26/2011 kona-ba Lei Bázika Ambientál, dekretu-lei númeru 5/2011 kona-ba Lisensiamenta Ambientál, dekretu-lei númeru 36/212 kona-ba Kontrolu Importasaun no Esportasaun, dekretu-lei númeru 6/2020 sobre Rejime Jurídiku Protesaun no Konservasaun Biodiversidade, inklui dekretu-lei númeru 37/2020 kona-ba Importasaun Saku ho Objetu Plástiku.

Parte Sekretaria Estadu Protesaun Sivíl (SEPS) nian mak uza lei foun protesaun sivil númeru 12/2020, 02 Dezembru, hodi kriminaliza komunidade ne’ebé harii uma iha fatin risku ba dezastre naturál, hanesan mota-ninin, foho lolon, tasi-ninin no besik lagoa.

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!