DILI, 20 Janeiru 2026 (TATOLI)–Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), Tersa ne’e, julga xineza ida ho inisiál HSJ, ne’ebé falsifika dokumentu vistu traballadór.
Iha sala julgamentu, arguida deklara katak faktus ne’ebé konsta iha akuzasaun ne’e loos hotu.
Arguida deklara tan, halo aktu ida-ne’e tanba la hatene katak kontra lei, nune’e ho ansi lakohi no lakon nia kliente, iha sorin seluk labele hetan multa husi Estadu.
Nia admite mós katak halo duni rejistu kriminál karimbu no atestadu médiku falsu, inklui asinatura tanba nia kliente sira-nia dokumentu mai iha tempu badak loos ona, tanba ne’e nia halo hanesan ne’e atu labele hetan multa.
Notísia relevante : PNTL halo identifikasaun ba indonéziu suspeitadu ba falsifikasaun dokumentu
Arguida esplika tan, nia parte la lembra ona kona-ba kliente sira ne’ebé nia falsifika sira-nia dokumentu maibé nia númeru barak.
Nune’e mós, arguida la lembra ona kona-ba nia serbisu halo falsifikasaun dokumentu ne’e hahú husi loron no fulan saida, maibé ikus liu maka iha fulan-Jullu bainhira imigrasaun detein nia.
Arguida dehan, nia iha mákina balun ne’ebé utiliza hodi falsifika dokumentu no maneira ne’ebé nia uza mak foti dokumentu orijinál hodi scan mak edit. Halo komparasaun kliente sira ne’ebé trata legál barak liu enkuantu ida ne’ebé ilegál menus.
Maski arguida rekoñese nia hahalok ne’e ladiak no promete sei la halo tan aktu ne’e iha futuru. Daudaun arguida nia empreza ne’e taka tiha ona no husi Governu seidauk aplika multa ruma.
Alegasaun
Hafoin Tribunál rona tiha arguida nia depoimentu, Ministériu Públiku (MP) ne’ebé reprezenta husi Prokuradór Adérito Tilman halo kedan alegasaun ba sidadaun xineza referida.
Iha faze alegasaun ne’e, Prokuradór Adérito Tilman husu ba Tribunál atu tetu hodi aplika pena ba arguida, tuir modura pnál husi krime ne’ebé nia komete ne’e.
Enkuantu, husi aguida nia defeza Defensór Públiku Juvinal Dias husu Tribunál tetu no bele karik aplika pena suspensaun ba arguida.
Hafoin Tribunál halo tiha alegasaun ba kazu ne’e, Tribunál marka fali ba loron 01 Fevereru tuku 11 hodi rona desizaun.
Akuzaun
Tuir akuzasaun ne’ebé Juíz prosesu lee iha sala julgamentu ba kazu ne’e katak, arguida HSJ nu’udar na’in ba empreza YI PIN JIA 08 AGENCIA UNIP. LDA. ho nia diresaun iha Hudi-laran, aldeia Teki-Teki, suku Bairru Pité, Postu Administrativu Dom Aleixo, Munisípiu Dili.
Haktuir dokumentu aprezentadu, empreza YI PIN JIA 08 AGENCIA UNIP. LDA harii iha loron 10 Maiu 2019, ho nia objetivu atu trata dokumentu ka vistu ba traballadór sidadaun xineza sira ne’ebé mak tama mai serbisu iha Timor-Leste.
Aleinde ne’e, halo analiza mós ba dokumentu sertifikadu rejistu kriminál hatudu katak, arguida falsifika ho maneira altera loron emisaun hodi indika loron, fulan no tinan ho maneira ko’a sai tiha letra sira antes ne’e hakerek ona hanesan loron 13 Juñu 2022 hodi subtitu fali ho data seluk husi orijinalidade iha dokumentu refere.
Identifika mós katak, arguida mós falsifika dokumentu sira husi loja kompañea Maubisse Unip.Lda. no karimbu Inspeksaun Jerál Traballu, autorizasaun vistu traballu hodi altera identifikasaun LY ba fali CW hodi justifika ba Diresaun Assuntu Konsellu iha Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun hanesan pareser favorável ba vistu fixasaun rezidénsia.
Aleinde ida-ne’e, deteta mós katak liuhusi arguida nia empreza YI PIN JIA 08 AGENCIA UNIP. LDA, arguida konsege prodús falsifika karimbu ho totál hamutuk 107.
Tuir faktu ne’ebé indika iha atus, konfirma katak arguida sempre falsifika dokumentu sira deskrita iha leten ho própriu arguida nia ekipamentu ho forma repetidu.
Arguida aproveita situasaun ne’e hodi inventa, prodús no emite dokumentu Estadu nian hodi bosok no fasilita sidadaun xineza sira hodi hetan vistu traballu no vistu fixasaun rezedénsia ba sidadun xineza sira ne’e hodi hala’o atividade negósiu no permanense iha Timor-Leste. Arguidu hatene katak ho bosok ne’e halo Estadu sofre prejuizu ne’ebé signifikativu tebes.
Audiénsia julgamentu ne’e prezide husi Juíz Koletivu José Escurial, Fransisca Cabral, Juíz Estajiadu na’in-ida, MP reprezenta husi Prokuradór Aderito Tilman, arguidu sira hetan asisténsia legál husi Defensór Públiku Juvinal Dias.
Jornalista : Natalino Costa
Editora : Julia Chatarina
