DILI, 04 Fevereiru 2026 (TATOLI)—Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) iha Timor-Leste halo Handover oksijéniu ba Hospitál Nasionál Guido Valadares no aumezmu tempu fó formasaun kona-ba oinsá operasaun sentrál oksijéniu nian ba tekniku HNGV hamutuk na’in-30-resin.
“Governu Timor-Leste determinadu atu rezolve lakuna ida-ne’e no asegura katak sidadaun timoroan ida-idak iha asesu ba oksijéniu ho kualidade aas bainhira sira presiza,” Reprezentante OMS iha Timor-Leste, Arvind Mathur, hateten ba jornalioista sira iha HNGV, Bidau, ohin.
Nia hateten, fábrika Oksijéniu ida-ne’e, Timor-Leste hatudu ninia abilidade iha inisiativa fabrikasaun lokál ba produtu médiku sira realizasaun istóriku ida-ne’ebé signifikativu tebes ne’ebé anunsia dalan ba buat barak tan ne’ebé sei mai.
“Iha loron rua tuir mai, ami sei hala’o formasaun prátika no teórika intensivu kona-ba operasaun sentrál oksijéniu nian, enkomenda, manutensaun, no rezolusaun ba problema sira. Programa ida-ne’e dezeña atu ekipa HNGV ho matenek tékniku no konfiansa ne’ebé presiza atu asegura jestaun seguru, efisiente no sustentável ba servisu oksijéniu nian ne’ebé asegura ho kualidade,” nia hateten.
Tuir nia, formasaun ne’e ekipa HNGV sei bele identifika indivídu sira-ne’ebé iha kapasidade liu atu sai hanesan pontu fokál ba sentrál oksijéniu, hodi garante responsabilizasaun, kontinuidade, no exelénsia iha ninia operasaun.
Iha fatin hanesan, Diretóor Ezekutivu HNGV, Nuno Vital Soares, hateten atividade ohin ne’e husi OMS mai haree kona-ba instalasaun Oksijeniu ne’eb’e hala’o dahuluk iha HNGV.
“Momentu ida-ne’ebé di’ak tebes ba HNGV liuliu apoiu ba pasiente sira. Durante HNGV hetan oksijéniu ne’e sempre mai husi rai-li’ur, liuhusi kontratu sira-ne’ebé mak iha maibé agora lae ona. Agora HNGV iha instalasaun rasik ba oksijéniu hodi oferese ba ita-nia pasiente sira baixa iha ospital laran,” Nuno informa.
Nia dehan, husi politika HNGV nian formasaun ba tékniku sira hamutuk 30-resin ne’e hala’o durante loron rua nia laran no hafoin ne’e mak formandu sira bele ka’er ona oksijéniu ne’ebé benifisia ba pasiente sira maibé tenke kuidadu.
Tanba, nia dehan, oksijéniu ne’e iha risku entaun formasaun ida-ne’e atu hasa’e liután kapasidade pesoál tekniku sira iha area oksijéniu nian, no formasaun ne’e hala’o loron rua iha fulan ida-ne’e liuhusi teoria ho prátika.
“Formasaun ne’e, ba oin, sei kontinua nafatin. Produsaun oksijéniu sei prodús iha HNGV, previzaun kada loron bele to’o 100 litru oksijéniu iha minutu 20 atu prodús oksijéniu ne’e ida-idak. Agora atu apoiu ba fasilidade saúde sira seluk, ne’e ita hein maibé ne’e sei haree lai nia kuantidade. Agora prodús ona iha ne’e ba oin sei la simu tan husi INFPM, atu nune’e INFPM distribui de’it ba munisipiu sira,” nia dehan.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
