DILI, 15 Maiu 2026 (TATOLI)—Defeza Lurdes Menezes, Advogadu Privadu Octávio Cardoso, hateten, Tribunál Rekursu nia desizaun ba eviksaun disputa rai iha Aldeia Metin III, Suku Bebonuk, Postu Administrativu Dom Aleixo, ne’ebé okupa husi Lurdes Menezes ne’e parsiál la’ós totál.
Advogadu Privadu Octávio Cardoso, hato’o desizaun ne’e bazeia Tribunál Rekursu nia akordaun iha loron 09 Janeiru 2026, ne’ebé asina husi Juíz koletivu Tribunál Rekursu, kompostu husi Jacinta Correia (relatora) Deolindo dos Santos no Maria Natercia Gusmão Pereira, deside katak rekursu ne’e “parsialmente prosedente”.
Nune’e, revoga parsialmente desizaun ne’ebé rekorre ona, iha parte ne’ebé refere ba restu husi rai no rekoñese direitu propriedade ba Autór ba rai ho medida 16.115 m², ne’ebé identifika ona iha prosesu, ho esesaun ba parsela 1.560 m² ne’ebé hanaran Parsela B.
La rekoñese direitu propriedade ba reu ba parsela 1.560 m² (Parsela B), tanba reu (Lurdes Menezes) la aprezenta pedidu rekonvensionál.
Ho desizaun Tribunál Rekursu nia parte sira laiha kusta judisiál tuir proporsaun ba parte ne’ebé lakon.
Notísia relevante : Lurdes Menezes lamenta ho Tribunál nia desizaun ne’ebé afavór ba Mari Alkatiri
Iha desizaun Tribunál Rekursu ba prosesu ne’e notifika, no iha tempu ne’ebé apropriadu, haruka prosesu ne’e filafali ba Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID).
TJPID liuhusi Ofisiál Justisa ezekuta mandadu halo eviksaun de’it ba rai ne’ebé rekoñese direitu propriedade ba autór rai ho área superfise 16.115 m², ne’ebé identifika ona iha prosesu, ka lista ona iha akordaun enkuantu rai ho superfise 1.560 m² ne’e Tribunál Rekursu konsidera no hanaran hanaran parsela B.
Nune’e, TJPID halo ezekusaun hodi halo eviksaun parsiál ba rai iha Aldeia Metin III, Suku Bebonuk, Postu Administrativu Dom Aleixo, ne’ebé okupa husi família Lurdes Menezes la’ós halo eviksaun totál.
Defeza Lurdes Menezes, Advogadu Privadu Octávio Cardoso, hateten, hafoin revogasaun ba Tribunál Rekursu nia akordaun, prosesu ne’e liuhusi reklamasaun husi juíz sira ne’ebé halo revogasaun ba sira-nia desizaun rasik deside absolve Lurdes Menezes husi prosesu.
“Maibé iha revogasaun deside halo parsiál”, Octávio Cardoso hateten hafoin marka prezensa iha eviksaun disputa rai entre Lurdes Menezes ho Mari Alkatiri iha Aldeia Metin III, Sesta ne’e.
Nia mós la konkorda ho medida rai ne’ebé iha ka la tuir supervizaun ne’ebé antes ne’e parte relevante sira sukat, tamba ne’e nia husu ba Ofisiál Justisa sira atu halo loloos supervizaun ba rai molok halo eviksaun.
Iha biban ne’e, Advogadu Octávio Cardoso, dehan, nia parte seidauk simu notifikasaun husi parte Tribunál atu halo eviksaun ba rai ne’e.
“Ha’u ohin liuhusi ne’e, ha’u haree ema barak, entaun ha’u para, maibé ha’u la simu notifiksasaun husi Tribunál ka laiha koñesimentu direta,” nia afirma.
Nia la konkorda ho medida rai ne’ebé iha ka la tuir supervizaun ne’ebé antes ne’e parte relevante sira sukat, tamba ne’e nia husu ba Ofisiál Justisa sira atu halo loloos supervizaun ba rai molok halo eviksaun.
“Tamba ne’e ha’u-nia dúvida mak ne’e, se sira mai ho mapamentu anteriór ne’ebé akordaun husi dahuluk husi Tribunál Rekursu kona-ba supervizaun rai, maibé se ita mai mak hanesan la tuir supervizaun ne’e laloos ka difísil ita atu define ninia supervizaun, entaun dalan maka ita tenke halo rekurau estraordináriu,” nia lamenta.
Advogadu hatutan, bainhira ko’alia kona-ba justisa, karik buat ne’ebé la’ós ita-nia tenke brani hateten dehan la’ós ita-nia, maibé bainhira iha prova sufisiente bele deklara katak ita mak manán tamba ema hotu-hotu hanesan iha lei nia oin.
“Signifika ha’u la ko’alia dehan sé sé maka ko’alia maibé ha’u asegura nia prosesu husi ínisiu ho prinsípiu ida katak ema hotu presiza asisténsia legál, maske nia maubere ain tanan ka ema riku, ha’u asegura nia direitu, maibé ko’alia kona-ba desizaun tenke justu,” nia reforsa.
Nune’e, iha parte eviksaun ne’e mosu dezintendimentu entre parte rua hodi haksesuk malu, no Autór ba rai Mari Alkatiri ho nia família lamenta ho intervensaun husi Advogadu nian ne’ebé impede mobilizasaun mákina pezadu iha terrenu.
Iha fatin hanesan, Mari Alkatiri ne’ebé nu’udar autór iha prosesu ne’e, haruka membru Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) atu asegura Advogadu atu labele impede justisa nia serbisu.
“Se ita-boot hakarak ko’alia ho mídia bele muda bá sorin tamba mákina atu halo nia serbisu, ita-boot la respeita desizaun Tribunál,” nia hateten.
Iha prosesu ne’e, Ofisiál Justisa halo esplikasaun ba defeza reu Lurdes Menezes, Advogadu Privadu Octavio, kona-ba TJPID nia prezensa atu ezekuta desizaun Tribunál Rekursu ne’ebé hasai iha loron 09 Janeiru 2026 hodi halo eviksaun ba rai Metin III Suku Bebonuk.
Ofisiál Justisa, esplika ba parte defeza katak marka prezensa iha fatin neebatu halo serbisu tuir despaisu ne’ebé iha nú. 0229/25
Nune’e, parte mandatáriu (reu) iha hotu koñesimentu ona.
“Ami mai la’ós atu konfirma ka halo negosiasaun fali maibé ami mai atu halo ezekusaun ka entrega,” nia afirma.
Ne’ebé iha desizaun ne’e sei entrega de’it rai ne’ebé refleta ba autór nian no dalan atu asesu ba laran liuhusi portaun ne’e maibé sira lakohi koordena entaun ekipa hein hela atu uza forsa mákina pezadu sobu husi parte leten.
“Atu ne’e tama ba hodi haree rai ida-ne’ebé mak Tribunál deside ona atu hamamuk, notifikasaun ne’e dezde kedas promulga desizaun ne’e no ita hatene katak la manán ona iha kazu ne’e, ohin ami mós partilla ona informasaun ba reu (Lurdes) maibé nia mak lakohi mai atu koopera,” nia esplika.
Bainhira sira lakohi koopera otomátikamente Tribunál sei uza forsa mákina pezadu tamba iha despaisu define ona atu halo arombamentu ba portaun.
Iha prosesu ezekusaun Tribunál Rekursu hodi halo eviksaun ba rai Metin III, Suku Bebonuk ne’e mosu dezentendimentu maibé to’o ikus Advogadu no Ofisiál Justisa konkorda halo eviksaun bazeia ba medida ne’ebé iha.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editora : Julia Chatarina
