DILI, 08 jullu 2022 (TATOLI)—Governu liuhosi Autoridade Munisípiu Dili (AMD) daudaun ne’e identifika hela fatin, nune’e bele muda negosiante sira-ne’ebé faan sasán iha estrada públiku ne’e ba iha merkadu laran.
“Sira (Jestaun Merkadu) halo preparasaun durante fulan ida resin identifika, ohin ne’e loron ikus. Iha ne’ebá (Merkadu Manleuana) tuir informasaun ha’u hetan, maizumenus negosiante 100 resin ne’ebé ita-boot (jornalista) sira haree, sira faan iha fatin ne’ebé lolos motorizada no kareta sira atu para, entaun ida ne’e oportunidade atu lori uluk sira ba iha oin (faan iha balkaun merkadu laran),” Prezidente Autoridade Munisipiu (PAM) Dili, Guilhermina Filomena Saldanha Ribeiro, hateten ba jornalista sira, iha nia knar fatin, Díli, sesta ne’e.
Iha ne’ebá, fasil liu Jestaun Merkadu atu organiza sira tanba iha ne’ebá faan sasán iha oin rua de’it no hotu-hotu produtu lokál inklui manu moris ho obralan, entaun bele dehan fasil tebes atu organiza.
“Entaun, hosi levantamentu dadus iha ne’ebá bele dehan fatin luan depois ita fó oportunidade ba sira (negosiante) iha internál Merkadu Manleu okupa tiha fatin ne’ebá, hafoin haree fatin ne’ebá sei mamuk, sei fó mós oportunidade atu identifika no lori fali vendedór sira seluk ba iha ne’ebá,” nia dehan.
Iha biban ne’e, PAM Dili ne’e mós konsidera preokupasaun no lamentasaun hosi Prezidente Repúblika José Ramos Horta no Primeiru-Ministru Taur Matan Ruak kona-ba akontesimentu ne’ebé akontese iha área Elemloi.
“Ha’u hakarak klárifika insidente iha área Elemloi. Dahuluk, konsidera PR nia preokupasaun no lamentasaun, nune’e mós PM. Antes ne’e hanesan baibain ita-nia guarda sira fó ona avizu ba iha vendedór ambulante hotu ne’ebé faan iha estrada protokolu, liu-liu sira-ne’ebé okupa estrada prinsipál no faan iha trotoár leten. Ida-ne’e durante halo beibeik. Oras ne’e daudaun Jestaun Merkadu buka oinsá organiza ita-nia merkadu Manleuana, tanba fasil liu ita atu organiza,” nia dehan.
Tanba iha ne’ebá, iha fasilidade maizumenus uma haat no lima mak negosiante sira la okupa, entaun presiza halo mudansa internál sira iha laran ba iha ne’ebá. Hosi situasaun ida-ne’e, bainhira Jestaun Merkadu konvoiu sai hosi Munisípiu Dili tesik to’o ba iha ne’ebá, entaun negosiante sira hakfodak, ida-ne’e situasaun bele dehan asidentál.
“Sira hakfodak no hanoin katak, ita-nia Jestaun Merkadu sira ba atu duni sira, maibé lae. Ho situasaun ne’e mak halo balun hakfodak halai husik sasán arbiru no balun normál sira, dudu sira-nia sasán mesak ba iha ne’ebá. Ida-ne’e situasaun asidentál. Ne’ebé, hakarak hato’o la iha guarda ida-ne’ebé soe ita-nia negosiante sira-nia sasan,” nia klarifika.
Maibé iha filmaien ne’ebé haree katak, Jestaun Merkadu sama ne’e tanba buat sira-ne’ebé negosiante sira husik no halai, ida-ne’e mak Guarda Jestaun Merkadu sama, la’os sira mak foti negosiante sira-nia sasan mak sira sama.
Entaun, ho akontesimentu ne’e, nia husu komunidade sira atu bele ajuda Autoridade Munisípiu Dili, hodi faan iha fatin ne’ebé Governu prepara ona.
“Hakarak husu komunidade atu bele ajuda Autoridade Munisípiu Dili, tanba sira hela iha área jurídika munisípiu Dili nian, se ita hakarak hadi’a favór ida ita servisu hamutuk. Ami la implementa lei ne’ebé iha mós, ami sala no dehan ami laiha kumprimentu ba iha implementasaun lei ne’e. Ne’ebé, ami husu dala ida tan, favór ida koopera malu, kuandu dehan labele faan iha ne’ebá, labele faan iha ne’ebá no buka fatin ida-ne’ebé bele faan,” nia dehan.
Tanba, iha Elemloi iha situasaun rua, iha vendedór sira mak faan iha ne’ebá no sira-ne’ebé faan sasán iha ne’ebá sira hakmatek di’ak. Maibé, kuandu sira faan iha estrada ne’e bele dehan sira viola ona lei no manutensaun ordén públika., tanba estrada ne’e karreta no motor sira nia fatin atu la’o no ema la’o-ain atu la’o.
Maibé, sira okupa sira ne’e hotu mós bele dehan fó risku ba sira-nia aan no fó mós risku bae ma-ne’ebé la’o ain, entaun autoridade hakarak husu kontribuisaun hosi negosiante sira atu bele faan sasán iha fatin ne’ebé fora hosi risku no fatin ida-ne’ebé jestaun merkadu hatudu ona ba sira mak merkadu rua no fatin kiikoan sira ne’ebé hamutuk ho líder komunitáriu sira hatun ona.
Jornalista : Nelia Fernandes
Editór : Cancio Ximenes
