VIQUEQUE, 15 agostu 2024 (TATOLI)- Ministériu Turismu no Ambiente liuhusi Diresaun Nasionál Kontrolu Polusaun (DNKF), ne’ebé servisu hamutuk ho fundasaun Nazare kapasitasaun komunidade suku Uma-Ki’ik, Postu Administrativu Viqueque Vila, munisípiu Viqueque hodi sai produtór ba fugaun rai.
Diretór Nasionál Kontrolu Polusaun (DNKF), Arlindo Silveira, esplika, ekipa oferese formasaun ba komunidade ne’ebé kontempla ona iha Planu Estratéjiu Dezenvolvimentu Nasionál (PEDN) 2011-2030, atu redús polusaun ne’ebé fó impaktu negativu ba ambiente no ema-nia saúde.
Diresaun Nasionál Kontrolu Polusaun (DNKF) hahú halo sensiblizasaun ba komunidade suku Uma-Ki’ik iha tinan 2022.
“Ami halo sensiblizasaun ita-nia komunidade suku Uma-Ki’ik la husu buat barak, maibé sira husu ho hakarak hetan formasaun kona-ba prosesu prodús fungaun rai. NUne’iha tinan 2023 ami mai fó uluk formasaun no pratika prosesamentu fugaun nian ba komunidade Uma ki’ik. Iha tinan 2024 ami kontinua formasaun atu bele haklean litán komunidade sira-nia koñesementu produsaun fugaun”, Arlindo Silveira, hateten ba Agência Tatoli, iha suku Uma Ki’ik, ohin.
Formasaun ne’ebé MTA no fundasaun oferese ba Grupu Uma-Ki’ik ne’e oinsa identifika materiál lokál hanesan rai mean ho kualidade no prepara fatin tunu fugaun nian durante semana ida hodi garante ba kualidade fungaun rai.
“Ami fiar katak ho formasaun sira-ne’e komunidade suku Uma Ki’ik bele prodús mesak. Tanba Xefe Suku rasik mós komitementu oferese ninia rai ba grupu atu produs fugaun hodi orienta ba merkadu, komunidade Viqueque no munisípiu seluk ne’ebé presiza fugaun rai”, nia afirma.
Iha fatin hanesan, Xefe Suku Uma-Ki’ik, Claudino Amaral, husu agradese MTA no Fundasaun Nazare ne’ebé oferese formasaun ba komunidade Uma-Ki’ik atu sai produtór ba fugaun rai tanba liuhusi produsaun sira-ne’e bele tulun komunidade sira hadi’a ekonómi família nian.
“Ha’u sente ho formasaun ba produsaun fugaun rai ne’e sufisente ona ba ha’u-nia komunidade Uma-Ki’ik, hodi tama ba faze produsuan fungaun. Ba ohin ha’u sei kompaña komunidade sira hodi prodús fugaun iha ami-nia suku,” nia afirma.
Iha oportunidade ne’e, Benefisiariu husi suku Uma-Ki’ik, Amaro Amaral, sente kontente tanba hetan ona formasaun husi MTA no Fundasaun Nazare kona-ba prosesamentu fungaun rai.
“Ami iha ona koñesementu naton hodi bele produsaun fugaun tanba ami-nia xefe suku rasik oferese fatin ba ami, hodi ami bele prodús fugaun. Ami hakarak prodús fugaun rai ne’ebé utiliza territoriál lokál hanesan rai mean, ai-hut
Partisipa ba formasaun fungaun rai-ne’e hetan partisipa hamutuk na’in-25 kompostu husi joven no inan-amán no hetan akompaña mós xefe suku Uma Ki’ik.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Floréncio Miranda Ximenes




