iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

GMPTL ezije atensaun Estadu ba vítima sobrevivente feto ne’ebé luta ba libertasaun

GMPTL ezije atensaun Estadu ba vítima sobrevivente feto ne’ebé luta ba libertasaun

Prezidente GMPTL, Aliança da Conceição. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 27 Agostu 2025 (TATOLI) – Grupu Feto Parlamentár Timor-Leste (GMPTL, sigla portugés) preokupa ho vítima sobrevivente feto iha luta ba libertasaun nasionál ne’ebé seidauk hetan atensaun másima husi Estadu.

Prezidente GMPTL, Aliança da Conceição Araújo, dehan GMPTL hala’o ona sorumutu ho Asosiasaun Chega ba Ita-ACbit no Organizasaun Klibur Sobrevivente Feto ne’ebé hanesan vítima ba violasaun seksuál husi tinan 1974-1999 aprezenta dezafiu oioin.

Nia haktuir vítima sira hela iha área remota barak mak sofre moras, inklui trauma hodi afeta ba sira-nia saúde mentál no la hetan asisténsia médika ne’ebé adekuada, no barak sei hetan agresaun fízika husi sira-nia parseiru, maibé laiha koñesimentu kle’an oinsá atu keixa no la’o tuir prosesu justisa.

Aleinde ne’e, sira-nia oan kontinua hetan diskriminasaun no estigma husi sosiedade no família sira seluk no iha difikuldade atu asesu ba bolsa estudu.

Deputada ne’e rekomenda ba Ministériu ba Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MAKLN) hodi koordena ho Prezidénsia Repúblika atu oferese sertifikadu rekoñesimentu ba vítima sobrevivente feto sira.

“Sira la husu osan, maibé husu netik rekoñesimentu ida rai hanesan lembransa, hanesan mós testamuña serbisu nian”, nia hato’o.

Deputada CNRT ne’e rekomenda ba Sekretária Estadu ba Igualidade (SEI), Ministériu Solidariedade Sosiál no Inkluzaun (MSSI) atu serbisu hamutuk ho Sentru Nasionál Chega hodi haree kriasaun ezbosu Lei Reparasaun Vítima Sobrevivente. MSSI no SEI bele kontinua rekolla dadus hodi fó apoiu ba vítima, inklui tau iha sira-nia programa kada tinan nian.

Nia husu SEI atu disponibiliza treinamentu ba autoridade munisipál, lokál no polísia atu fó mós tulun ba vítima sira bainhira hasoru violénsia no abuzu seksuál no serbisu hamutuk ho sosiedade sivíl halo sensibilizasaun iha área remota ba prevensaun no asesu ba justisa nian.

Deputada FRETILIN, Nurima Ribeiro Alkatiri, husu mós ba Estadu atu fó rekoñesimentu ba vítima sira luta ba libertasaun nasionál.

Prezidente Parlamentu Nasionál, Maria Fernanda Lay, dehan kona-ba Lei Reparasaun Vítima, iha lejislatura daruak inísia ona, maibé la konsege halo diskusaun iha plenária no sei aprezenta fali.

“Durante ne’e Governu tau matan hela ba vítima sira. Se seidauk másima, bolu ministériu kompetente”, nia sujere.

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!