DILI, 24 Novembru 2025 (TATOLI)—Ministru Administrasaun Estatál, Tomás do Rosário Cabral hateten espozisaun kona-ba dezenvolvimentu governasaun lokál iha ámbitu selebrasaun Loron Proklamasaun Independénsia RDTL ba da-50, ho objetivu atu promove polítika desentralizasaun ba nasionál liuhosi produtu lokál, dansa tradisionál, kulinária no gastronomia.
“Governu kontinua dezenvolve governasaun lokál liuhusi apoiu ba funsionamentu no prosedimentu planu dezenvolvimentu munisipál,” Cabral dehan iha abertura espozisaun iha Tasi-Tolu, Dili, Segunda ne’e.
Nia haktuir espozisaun ne’ebé abertu husi Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta ne’e sei enserrada iha 29 Novembru no durante espozisaun kada munisípiu hatudu sira-nia produtu lokál.
Iha fatin hanesan, Koordenadór Jerál ba Feira no Divertimentu Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), Fernando Sousa hateten kada munisípiu mós sei aprezenta dansa kultura no dansa flokórika ida, maibé dansa kultura ne’e hanesan animasaun de’it, dansa flokorika mak tama kompetisaun.
Depoiz, hosi dansa flokórika ba klasifikasaun dahuluk to’o datoluk ne’e sei hamutuk ho timoroan ne’ebé hosi Austrália, ekipa animasaun fronteira Suai no mós Luza Aziátiku hanesan hosi TUGU no Flores. Sira-ne’e mak sei anima iha 28-29 Novembru kalan.
Nia espera katak liuhusi feira ne’e bele motiva komunidade hosi munisípiu oinsá sira bele hasa’e dezenvolvimentu ba governasaun lokál hodi hakat ba desentralizasaun podér lokál.
Aleinde ne’e, Prezidente Autoridade Munisípiu Bobonaru, Paulo Moniz Maia, dehan Munisípiu Bobonaru mai ho nia produtu tradisionál, dansa kulturál no iha mós atividade desportiva.
“Iha ha’u-nia stand ne’e iha produtu lokál hanesan foos, forerai, fore-sikoti, fore-talin, baria, lis, talas, fehuk, akar no ami mós iha indústria ki’ik hanesan tua no iha feira ne’e ami mós sei aprezenta kulinária ida,” nia tenik.
Oráriu serimónia selebrasaun Loron Proklamasaun Independénsia
Iha 24 Novembru 2025, abertura feira ba governasaun lokál. Ne’ebé sei iha mós atividade dansa kulturál. Depoiz iha 20:00-21:30. Kompetisaun Dansa Folklórika no Aprezentasaun Dansa Tradisionál husi Munisípiu: Aprezentasaun Munisípiu Dili, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Munisípiu Aileu, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Munisípiu Likisá, Interkala banda múzika. Iha 21:30, animasaun banda múzika.
Iha 25 Novembru 2025, sei iha kompetisaun dansa flokórika entre munisípiu sira no autoridade administrasaun Ataúro. Iha 19:00 – 20:00, abertura ho banda múzika no solo fokál. Iha 20:00 – 21:30 . Kompetisaun Dansa Folklórika no Apresiasaun Dansa Tradisionál husi Munisípiu 3 no Autoridade Administrativa Atauru: Aprezentasaun Munisípiu Manatutu, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Munisípiu Baukau, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Munisípiu Manufahi, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Autoridade Administrativa Ataúru, Interkala banda múzika.
Iha 26 Novembru 2025, kontinua kompetisaun dansa flokórika entre munisípiu sira. Iha 19:00 – 20:00, abertura ho banda múzika no solo fokál. Iha 20:00 – 21:30. Kompetisaun Dansa Folklórika no Apresiasaun Dansa Tradisionál husi Munisípiu 3: Aprezentasaun Munisípiu Ainaru, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Munisípiu Ermera, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Munisípiu Bobonaru no interkala banda múzika, depoiz taka ho banda múzika.
Iha 27 Novembru 2025, kompetisaun dansa flokórika entre munisípiu sira. Iha 19:00 – 20:00, Abertura ho banda múzika no solo fokál. Iha 20:00 – 21:30, Kompetisaun Dansa Folklórika no Apresiasaun Dansa Tradisionál husi Munisípiu 3: Aprezentasaun Munisípiu Lautein, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Munisípiu Kovalima, Interkala banda múzika; Aprezentasaun Munisípiu Vikeke, Interkala banda múzika, depoiz taka ho animasaun banda múzika.
Iha 28 Novembru 2025, hahú tuku 19:00 – 19:40, Abertura ho banda múzika no solo fokál. Depoiz iha 19:40 – 20:00, Animasaun grupu Luzu Aziátika Tugu ho Grupu Komunidade Indonézia iha Dili. Ikus taka ho animasaun múzika no dansa hanesan Grupu Luzu Aziátika Tugu; Grupu Timoroan Austrália (Sydney); ekipa banda Arquiriz; Grupu Luzu Aziátika; ekipa banda Estatál no DJ.
Iha 29 Novembru 2025, enseramentu ba feira nasionál. Iha oras 18:10-18:20 Animasaun Dansa Kolosál husi ekipa Festivál Fronteira, Luzu Aziátika no Timor-Leste: Dansa Kolosál ekipa festivál fronteira; Dansa Kolosál Grupu Wehale; Dansa Kolosál Grupu St. Antonio; Dansa Kolosál Le-ziavál. Iha oras 18:20-18:40, arezenta relatóriu kona-ba kompetisaun sira ne’ebé hala’o hodi komemora tinan 50 Proklamasaun Unilaterál Independénsia RDTL husi Vise Prezidente, atuál Sekretáriu Estadu Arte no Kultura (SEAK), Jorge Soares Cristovão.
Iha oras 19:00-19:20, aprezentasaun dansa Folklórika husi klasifikasaun I-III husi Munisípiu no Autoridade Administrativa Ataúru. Iha oras 19:20 – 20:40 – Distribuisaun Prémiu Jogu amizade Futsál ba Manán-Na’in Ekipa Mane no Feto klasifikasaun I, I, III, IV no Top Score ba mane no feto; Animasaun husi ekipa festivál fronteira; Fahe Prémiu ba manán-na’in Suku Limpu/moos tuir klasifikasaun Kompetisaun I, II, & III (territóriu Timor-Leste); Animasaun múzika husi Grupu Timorense Austrália (Sydney); Distribuisaun prémiu ba manán-na’in husi feira nasionál; Animasaun múzika husi ekipa Luzu Aziátika; Fahe prémiu ba manán-nain husi kulinária Munisípiu no Autoridade Administrativa Ataúru; Animasaun múzika husi ekipa Luzu Aziátika; Distribuisaun prémiu ba manán-na’in husi kompetisaun dansa Folklórika kategória I, II, III no IV lugár husi Munisípiu no Autoridade Administrativa Atauru; Animasaun múzika husi Grupu Timoroan Australia (Sydney); Fahe Sertifikadu ba ekipa Juri Futsál, dansa folklórika. Depoiz iha oras 21:00, animasaun hanesan banda Estatál; Ekipa Luzu Aziátika; Grupu Festivál Fronteira; Grupu Banda Múzika husi Grupu Timoroan Austrália (Sydney); Banda Arquiris no DJ.
Jornalista: Osória Marques
Editór: Xisto Freitas da Piedade
