DILI, 16 Juñu 2026 (TATOLI)-Reprezentante povu iha uma fukun Parlamentu Nasionál preokupa ho implementasaun taxa foun husi Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK) ba transporte sira.
Deputada husi bankada Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT, sigla portugés), Cedelízia Faria dos Santos, lamenta ho dekretu-lei númeru 17/2026, ne’ebé fó sai iha loron 06 fulan-Maiu, ne’ebé estabelese taxa sira ne’ebé selu ba serbisu no prosedimentu administrativu ba karreta, motorizada ho karta kondusaun.
Diploma ne’e regula taxa ba matríkula, rejistu karreta, inspesaun téknika, emisaun no renovasaun dokumentu no seluk tan.
Prezidente Komisaun C ne’ebé Trata Asuntu Finansa Públika ne’e dehan dalabarak preokupa ho depedénsia ba Fundu Petrolíferu ne’ebé besik hotu no kolesaun reseita doméstika rai-laran kada tinan sei ki’ik no atu sustenta de’it saláriu no vensimentu la to’o.
“Hanoin dekretu ne’e di’ak, maibé Governu presiza tau atensaun. Haree hanesan taxa ne’ebé ita hasa’e bele ba karreta luxu no karreta Estadu. Maibé ha’u haree ita foin mak aprova Orsamentu Retifikativu ba folin kombustivel ne’ebé sa’e, maibé preokupasaun oioin deputadu sira mós foti. Se bele iha dekretu-lei ne’e tau hela esesaun ba transporte públiku sira [tanba ne’e] ba povu ki’ik sira”, nia levanta liuhusi reuniaun plenária Parlamentu Nasionál, ohin.
Deputada ne’e husu ba Governu atu aprezenta dadus ida kona-ba implementa regra foun ne’e no iha ona peskiza ruma kona-ba ida-ne’e no bainhira implementa sei hatama reseita hira ba Estadu.
“Ida-ne’e ita bankada Governu suporta polítika sira ne’e, la’ós la konkorda, maibé husu tau hela konsiderasaun”, nia hato’o.
Hodi husu ba MTK atu fó prioridade hadi’a terminál transporte públiku iha Bekora, Taibessi no Tasi-Tolu.
Iha fatin hanesan, deputadu Dário Madeira husi bankada Frente Revolusionáriu Timor-Leste Independente (FRETILIN) levanta mós kestaun hanesan husi lamentasaun estudante no povu sira-nia kona-ba desizaun Governu nian hodi hasa’e taxa ba transporte públiku.”Lahatene, Governu halo estudu ida ne’ebé hatudu motorizada no karreta sira ne’ebé halai iha Dili laran hetan reseita maka’as tenke hasa’e sira-nia taxa, presiza halo esplikasaun”, nia kestiona.
Nia dehan situasaun agora nasaun hasoru krize kombustivel tanba folin sa’e, Governu aprova ona orsamentu hodi subsidia empreza no garante rezerva stock, maibé husi sorin seluk hasa’e fali taxa ba komunidade , liuliu ba estudante sira.
Vise-Ministru ba Asuntu Parlamentár, Adérito Hugo da Costa, sei enkamina preokupasaun ne’e ba ministériu tutela hodi bele responde eskrita no nia husu ba deputadu sira bele konvida ministru tutela hodi bele mai iha Parlamentu halo interpelasaun hodi esklarese kestaun referida.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora
