iklan

Uncategorized

Prevensaun di’ak liu duké tratamentu: INCSIDA intensifika sensibilizasaun HIV/SIDA iha Likisá

Prevensaun di’ak liu duké tratamentu: INCSIDA intensifika sensibilizasaun HIV/SIDA iha Likisá

INCSIDA intensifika sensibilizasaun HIV/SIDA ba estudante no komunidade iha Likisá - Foto: INCSIDA

LIKISÁ, 15 Juñu 2026 (TATOLI) — Institutu Nasionál Kombate HIV/SIDA iha Timor-Leste (INCSIDA, I.P.) hala’o atividade sensibilizasaun kona-ba prevensaun HIV/SIDA ba komunidade no estudante sira iha Eskola Sekundária Jerál Privada Filadélfia, iha Suku Lissadila, Postu Administrativu Loes, Munisípiu Likisá.

Prezidente INCSIDA, Daniel Marçal, hateten atividade realiza ho objetivu atu hasa’e konsiénsia komunidade no estudante sira kona-ba risku HIV/SIDA no importánsia halo teste raan voluntáriu atu deteta moras ne’e sedu.

“INCSIDA kontinua hakbesik-an ba komunidade no instituisaun edukativa sira hodi fahe informasaun kona-ba HIV/SIDA. Sensibilizasaun importante atu hasa’e konsiénsia komunidade nian, nune’e sira bele voluntariamente ba sentru saúde atu halo teste raan no prevene transmisaun moras ne’e,” Daniel Marçal hateten ba TATOLI.

Nia dehan katak edukasaun no sensibilizasaun bele ajuda muda atitude no hahalok komunidade sira atu hadook-an husi faktor risku sira ne’ebé bele hamosu transmisaun HIV.

Daniel alerta númeru ema ne’ebé infetadu ho HIV iha Timor-Leste kontinua aumenta, enkuantu hahalok seksuál ne’ebé la seguru sei sai hanesan dezafiu ida ba saúde públika. Tanba ne’e, nia husu ba juventude, estudante no komunidade tomak atu halo teste raan regularmente no buka tratamentu sedu bainhira deteta moras ne’e.

Tuir dadus INCSIDA, Timor-Leste to’o agora rejista ona kazu HIV pozitivu 2.000-resin no ema mate relasionadu ho HIV/SIDA 400-resin.

Koordenadór HIV/SIDA Servisu Saúde Munisípiu Likisá, Laurindo da Silva, hateten to’o agora munisípiu Likisá,  liuhusi teste laboratóriu, deteta ona kazu HIV pozitivu hamutuk 39.

“Tanba ne’e, ami apela ba komunidade tomak, liuliu juventude sira, atu hakbesik ba sentru saúde no halo teste raan voluntáriu. Labele tauk tanba informasaun no rezultadu hotu sei rai ho seguru no segredu,” Laurindo dehan.

Nia esplika katak teste laboratóriu mak dalan úniku atu konfirma ema ida infetadu ho HIV ka lae.

Administrador Postu Administrativu Loes, Francisco Xavier dos Santos, hateten autoridade lokál sei servisu hamutuk ho setor saúde atu aumenta kampaña teste HIV iha área sira ne’ebé seidauk asesu aas ba servisu saúde.

Nia dehan Postu Administrativu Loes iha sentru saúde neen, no ba oin autoridade sira sei organiza atividade teste masál ho prinsípiu konfidensialidade atu identifika kazu sira no fasilita tratamentu sedu.

Iha oportunidade hanesan, Koordenadór Jerál Ministériu Asuntu Komunitáriu no Sosial (MCAS), Arcangelo de Jesus Gouveia Leite, hateten Governu kontinua fó apoiu ba INCSIDA hodi intensifika kampaña prevensaun no teste HIV iha teritóriu tomak.

Nia fo hanoin katak HIV seidauk iha ai-moruk atu kura total, maibé tratamentu antirretrovirál bele ajuda pasiente sira moris naruk no ho kondisaun saúde di’ak liu. Tanba ne’e, nia husu ba populasaun atu aprofita servisu teste ne’ebé disponivel iha sentru saúde sira.

Representante komunidade no Katekista Igreja Protestante Pentekostal Filadélfia, Natalino de Jesus, agradese ba INCSIDA tanba bele fahe ona informasaun kona-ba HIV/SIDA ba komunidade no estudante sira.

“Informasaun ida-ne’e importante tebes ba ami tanba ajuda hasa’e ami-nia koñesimentu kona-ba risku HIV/SIDA no oinsá atu prevene moras ne’e. Ami espera sensibilizasaun hanesan ne’e bele kontinua iha futuru,” nia dehan.

Programa sensibilizasaun ne’e hetan partisipasaun husi komunidade na’in-250, inklui estudante 57, reprezentante Ministériu Saúde, MCAS, membru PNTL Loes, autoridade lokál no komunidade.

HIV mak vírus ida ne’ebé ataka sistema imunidade umana. Bainhira la hetan tratamentu apropriadu, HIV bele dezenvolve ba SIDA, iha ne’ebé imunidade umanu fraku atu kontra hasoru moras oi-oin.

 

 

Jornalista: Camílio de Sousa
Editór: Filomeno Martins

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!