DILI, (TATOLI) – Deputadu eleitu V lejislatura husi lista númeru haat Aliansa Mudansa ba Progresu (AMP), sub proposta husi Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timor (CNRT-sigla portugés), Francisco Kalbuadi Lay, retoma mandatu hahú husi fevereiru 2019 no okupa fatin husi deputada ativa, Virgínia Ana Belo.
Liuhosi plenária, Kalbuadi deklara nia retoma fali mandatu hanesan deputadu tanba lei fó dalan.
“Ohin ha’u retoma ha’u nia pozisaun hanesan deputadu tanba lei fó dalan, ha’u iha lista Aliansa Mudansa ba Progresu númeru 4, deputadu eleitu ne’ebé eleitu husi povu”, tenik iha plenária, segunda (25/2).
Nia hatutan: “Ha’u nia diretu mak ohin ha’u mai iha ne’e no ha’u prontu koopera ho ministériu públiku, ha’u lakohi dehan tanba imunidade ha’u la ba, ha’u sei presta ha’u nia deklarasaun hafoin ita haree sei sala mós sala no sei los mós los tanba justisa ba ema hotu”.
Nia mós husu diskulpa tanba durante ne’e halo ona polémiku ona no rekoñese sidadaun hotu iha lei nia okos.
“Ha’u nia prezensa ohin, ha’u husu diskulpa karik fulan ida resin ne’e ha’u atan sai polémik, fila mai atu justifika no garante katak hanesan sidadaun ida ha’u iha diretu no ita hotu-hotu iha lei nia okos maibé konstituisaun mós proteja ida-idak nia direitu”, katak.
Nia haktuir fulan hirak liubá, nia rasik simu duni notifikasaun husi prokuradór no nia hakerek karta ofisiál ba prokuradór katak iha asuntu partikular ne’ebé nia sei trata, nune’e mós atu haree ba kondisaun saúde.
“Ha’u ba duni liur, tama ospitál no opera, más iha karta seluk fali mai ha’u nia Prezidente Xanana katak atu autoriza ha’u iha ne’eba. Ha’u iha liur no halo tratamentu hela iha ospitál mak ha’u rona iha notifikasaun foun ida mai atu halo kapturasaun, tanba ha’u sei moras hela mak ha’u la fila”, dehan.
Nia dehan tan: “Ha’u hakarak dehan saida mak akontese mai ha’u, to’o ona mai ha’u, tanba ita hotu deputadu no buat hotu mak akontesse mai ha’u, ha’u husu iha futuru sei la akontesse ba deputadu seluk”, katak tan.
Parte seluk deputadu Bankada Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN), José Agostinho Sequeira Somotxo, konsidera esplikasaun deputadu Kalbuadi la konvensidu, Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN) no Koligasaun AMP tenke esplika ba públiku.
“Deputadu kalbuadi ho AMP nia ko’alia ne’e ba ha’u la konvense. La’os normál ida iha parlamentu, iha situasaun polítika no justisa mak derepente señor Kalbuadi mosu iha ne’e, sé mak komprende situasaun ida ne’e”, tenik.
Nia hatutan: “Ba ha’u ne’e komplisidade no presiza esklaresimentu ida, nia fatin duni maibé sei problema laiha karik, ha’u fiar Kalbuadi mós la tuur iha ne’e, tanba situasaun ne’e hatudu ba ema hotu katak parlamentu ne’e hanesan atu subar”.
Deputada Bankada FRETILIN, Lídia Norberta, krítika meza tanba antes ne’e la lee substituisaun.
“Tuir loos ita boot (PPN) hanesan meza, antes señor Kalbuadi atu mai, ita boot lee ida subsitutu ne’e hodi señhora Virginia sai mak nia tama para ita esklaresidu, tanba ida ne’e la akontese mak dúvida ne’e sempre iha”, katak.
PPN Arão Noe hateten pedidu ne’ebé tama, meza admite, tanba prenxe regra rejimentál no meza.
Xefe bankada CNRT parlamentu labele mete deputadu nia diretu tanba tuir lista, deputadu Kalbuadi sei substitui deputada Virginia tanba lista ikus.
“Ami organiza atu deputada Virginia sai no deputadu Kalbuadi atu tuur iha ne’ebé de’it. Sekuénsia atu troka malu ne’e mak deputada Virginia mak sai”, dehan.
Entretantu desde abertura sesaun dahuluk, V lejislatura iha PN iha loron 17 setembru 2018, deputadu eleitu sub proposta husi CNRT, Francisco Kalbuadi Lay, la ezerse ninia funsaun hanesan deputadu.
Jornalista: Julia Chatarina
Editora: Rita Almeida




