Autoridade sei regulariza laletek Samoro, Oé-Upun to’o Lifau nu’udar rai Estadu
OEKUSI, 09 Novembru 2026 (TATOLI) – Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), liuhusi Diresaun Rejionál Servisu Terra Propriedade, sei hasai deliberasaun ida iha reuniaun membru Autoridade hodi regulariza rai iha laletek Samoro, Oé-Upun perténsia suku Costa to’o laletek Lifau nian nu’udar rai Estadu.
Diretór Diresaun Servisu Rejionál Terra no Propriedade Oekusi, José Ase Neno Colo, hateten, dezde tempu potugés, tempu okupasaun to’o faze ukun raasik-an, fatin hirak-ne’e, laiha na’in no laiha atividade to’os, nu’udar fatin mamuk, maibé komesa 2020 to’o ohin, uma no to’os komesa eziste ona.
Ilegál
Tanba ne’e, nia dehan, Autoridade RAEOA sei hamosu deliberasaun ida, hodi regulariza nia estatutu nu’udar rai Estadu.
“Ita sei propoin iha reuniaun membru Autoridade atu hasai deliberasaun ida, atu regulariza rai komesa husi SAS nia kotuk, pemancar Samoro, Oé-upun ba to’o Lifau nia tutun, tanba komunidade fa’an hotu rai molik ne’e, halo ona uma sein koñesimentu husi Autoridade RAEOA, halo konforme sira-nia hakarak, rai ne’e faz parte Estadu nian, sira-ne’ebé halo ona uma, ne’e ilegál,” nia hateten iha Oekusi, ohin.
Nia esplika, sidadaun ne’ebé halo ona uma, iha laletek Lifau, Oé-Upun to’o Pemancar Samoro, laiha baze no konsidera ilegalmente, tanba sira-ne’ebé hela nanis iha vila, maka aproveita hodi fa’an tutan ba komunidade ne’ebé mai husi área rurál.
“Fa’an hotu rai Estadu sira-ne’e, ba oin, iha sosa ho fa’an ne’e imi mak rezolve ba, Governu hatene de’it rai ne’e Estadu nian, ne’ebé ita sei propoin iha reuniaun atu regulariza, tanba tinan oin 2027 ita públika mapa ne’e, mean hotu signifika rai ne’e Estadu nian,” nia afirma.
Notísia relevante:SEATOU alerta iha Oé-Cusse ‘labele halo uma permanente iha rai Estadu’
Kona-ba asuntu ne’e, Xefe Suku Costa Francisco Colo, konsidera rai perténsia husi Samoro Pemancar inklui Oé-upun foho to’o laletek Lifau, nu’udar patrimóniu Estadu, tanba komunidade sira-ne’ebé hela iha área referida, laiha koñsimentu husi Autoridade lokál.
“Husi Pemancar, Oe-Upun foho ba to’o Tutnoni Laletek Lifau ne’e rai Estadu, la’ós ema ida nia rai, uluk kedas rai ne’e laiha na’in, signifika laiha ema halo to’os rai mamuk dezde seidauk ukun an, to’o agora 2026 ne’e maka ita haree ema barak komesa halo ona uma, maibé loloos ne’e rai Estadu. Ami autoridade lokál laiha koñesimentu ba sira-ne’ebé hela iha perténsia ne’e,” nia hateten ba Ajénsia TATOLI,I.P iha Oekusi, ohin.
Observasaun Jornalista Ajénsia TATOLI,I.P, iha terrenu nota katak, iha parte laletek Lifau, kontrusaun projetu PNDS hahú tama ona iha 2026 ne’e, maske rai ne’e Estadu nian, inklui komunidade sira mós halo ona uma iha inísiu 2026 ne’e, ne’ebé antes ne’e rai ne’e mamuk hela.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
