DILI, 05 agostu 2021 (TATOLI)—Tribunál Distritál Dili (TDD), hala’o julgamentu ba prosesu providénsia kautelár ba restituisaun pose ne’ebé reklama hosi parte rekerrente, Sebastião da Silva, hasoru rekeridu (Estadu) relasiona despezu administrativu ba konstrusaun edifísiu foun kuartél Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), iha Caicoli, munisípiu Dili.
Kontestasaun ba prosesu ne’e sivíl halo hosi parte rekerrente (vítima), liuhosi nia advogadu privadu Júlio da Silva, Olívio Barros no Titio Maria dos Reis, hodi kontra desizaun rekeridu (Estadu) Ministériu Justisa (MJ), hosi Diresaun Nasionál Terras no Propriedade (DNTP) no Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL).
Notísia relevante:Governu presiza rezolve kompensasaun abitante afetadu ba konstrusaun edifísiu PNTL
Kontra desizaun ne’e, tanba iha 25 juñu tinan ne’e, halo despezu administrativu ho forsa, atu suru uluk parsela rai ho medida luan metru ualu no naruk metru 45 ne’ebé pertense ba Sebastião da Silva, lokaliza iha aldeia 01 suku Caicoli, munisípiu Dili, ne’ebé tuir planu área ne’e tama mós iha konstrusaun ba alargamentu edifísiu foun PNTL.
Rai ne’ebé hetan suru, antes ne’e iha moru, uma, ai-horis no daudaun-ne’e hetan ona lutu ho kalén hale’u.
Iha kontestasaun, parte rekerrente mós aprezenta prova ba Tribunál rai ne’ebé utiliza hanesan eransa okupa desde 1922 to’o agora no hetan ona sertifikadu rejistu.
Iha providénsia kautelár ne’e sei haree uluk ba aktu DNTP ho PNTL iha violasaun ka la’e, ne’ebé halo despezu no iha asaun prinsipál maka parte advogadu-sira mós sei hatama petisaun inisiál ho naran komunidade uma ka’in 11 nia rai ne’ebé kona iha fatin konstrusaun projetu.
Advogadu, Júlio da Silva, hateten julgamentu providénsia kautelár ba restituisaun pose provizóriu parte rekerrente rejista prosesu iha Tribunál, iha 23 jullu 2021 no kinta ne’e halo audiénsia hakarak husu ba Tribunál hodi hetan justisa ne’ebé loos.
“Tanba terras propriedade atu hada’u ona pose ne’ebé rekerrente iha, nune’e husu Tribunál atu entrega fila-fali,” nia hateten.
Liuhosi prosesu julgamentu ne’e, laiha prezensa hosi parte rekeridu tanba Tribunál konvense katak, prova sufisiente hodi dekreta, nune’e rona de’it sasin-sira ne’ebé arroladu hosi parte rekerrente.
Sasin ho inisiál RM, hateten nu’udár viziñu ho Sebastião da Silva, momentu despezu administrativu ne’ebé hala’o iha dader, nia parte laiha uma, maibé lorokraik mak fila hodi haree katak, fatin ne’e hetan suru ho ekipamentu pezadu hanesan moru, ai-funan ho ai-horis hudi, nuu inklui kanku.
Iha mós prezensa administradór postu, autoridade lokál, DNTP no polísia barak fó seguransa, nune’e labele iha infiltrasaun ruma iha prosesu despezu la’o.
Nia parte la hatene autoridade DNTP lori karta notifikasaun ruma hodi entrega ba rekerente atu sai hosi fatin, maibé rona bainhira despezu ne’e la’o sobu tiha mak mai fó hatene katak, DNTP fó liuhosi xefe suku.
“Momentu ne’ebá ha’u haree reasaun hosi família Sebastião da Silva la simu tanba laiha informasaun mai sobu de’it,” RM hateten iha sala audiénsia TDD, Mandarin, Dili, kinta ne’e.
Nia konfirma rai ne’ebé suru medida 8×45 no agora labele asesu tanba hetan lutu hale’u ho kalén hosi PNTL.
Nia mós fó-sasin kona-bá rai ne’e katak, durante ne’e laiha reklamasaun ruma hosi ema ruma ho parte Estadu ne’ebé pertense ba rekerente.
Sasin SDC, ne’ebé iha relasaun família ho rekerente, sente triste tanba despezu ida-ne’e laiha karta informasaun antes no rai ne’e nu’udár eransa hela desde 1922 to’o ohin loron, hafoin rona deklarasaun parte sasin, tama kedan ba iha alegasaun.
Advogadu, Olivio Barros, hateten rekerente ba providénsia kautelár restituisaun pose ejize iha duni pose ba propriedade disputa ka la’e.
Iha petisaun rekerente hato’o ona katak, desde 1922 to’o prezente kontrola rai ne’ebé utiliza durante ne’e kuda mós ai-horis no arenda ho xineza loke atividade negósiu.
Nia hatutan, depoitmentu testemuña-sira hatudu rekerente iha duni pose ba rai ne’e no kona-bá faktu rekeridu tenta uza rai ne’ebé uza forsa laiha informasaun antes mai de’it ho ekipamentu pezadu halo despezu.
Nune’e, husu Tribunál atu foti medida urjente hodi dekreta pose ne’ebé rekeridu-sira tenta atu foti hodi restritui fila-fali ba rekerente iha tempu badak.
Tribunál adi’a hikas julgamentu ba iha 06 agostu iha tuku 4:00 otl, hodi rona leitura desizaun.
Prosesu julgamentu ne’e prezide hosi juiz, João Ribeiro.
Jornalista: Nelson de Sousa
Editór: Cipriano Colo




