Demografia saúde: 33 % feto sofre violénsia doméstika

DILI, 01 outubru 2021 (TATOLI)— Tuir peskiza demografia saúde tinan 2016 hatudu katak 33 % feto mak sofre violénsia doméstika iha sira-nia moris, Ministra Saúde Odete Maria Freitas Belo relata.
“Estudu Demografiku Saúde (2016) no estudu projetu nabilan nian kona-ba esperiénsia Saúde no moris (2016) hatudu prevalénsia alarmante husi violénsia no imunidade ba tratamentu Violénsia bazeia ba Jéneru iha Timor-Leste no relata katak 33% husi feto sira ho idade 15 to’o 49 sofre tipu Violénsia Doméstika iha sira-nia moris,’’ Ministra Saúde Odete Maria Freitas Belo divulga liuhusi nia diskursu iha ámbitu semináriu abordajen jéneru iha rekursu umanu kona-ba partisipasaun feto iha polítika dezenvolvimentu inkluzivu sustentavel iha salaun katedrál, ohin.
Haree ba evidénsia hirak ne’e presiza intervensaun sériu hodi responde violénsia doméstika ne’ebé akontese iha komuidade, ho esforsu sériu halo ona aprosimasaun ho involvimentu parte relevante, parseiru dezenvolvimentu, dezenvolve ona matadalan nasionál ba profisionál saúde hodi atende violénsia bazeia ba jéneru inklui Violénsia husi parseiru íntimu no matadalan refere halo ona sensibilizasaun ba profisionál saúde sira iha terrenu.
“Bazeia ba matadalan ida ne’e, Institutu Nasionál Saúde (INS) nia papél hanesan fó formasaun no peskiza elabora pakote formasaun ne’e hahú implementa iha munisípiu Liquiça no Ermera no sei kontinua abranje ba munisípiu seluk ho objetivu atu hasa’e kapasidade no abilidade ba profisionál saúde sira ba identifikasaun sedu hodi aprosima no fó kuidadu saúde,’’ Ministra Saúde Odete Maria Freitas Belo dehan.
Husi parte seluk INS mós fornese formasaun ba profisionál saúde sira iha tinan 2020 ho totál 1.958 formandu; feto 1.067, mane 891, relasiona ho jéneru mak feto atinji 54,4% no mane 46%.
“Ho programa boa Governasaun ba abordajem jéneru ita bele realiza sorumutuk furak ida ne’e no halibur feto poténsia sira hodi fahe mós sira-nia esperiénsia matenek ba feto ho kareira profisionál oioin hodi fiar katak jéneru perspektiva iha balansu kareira hotu, laiha ida iha kotuk maibé hotu-hotu iha oportunidade atu hakat tuir karreira profisionál ida-idak no dedika sira-nia an hodi fornese servisu sira ho kualidade baze ba étika, morál pás no domin,’’Nia hatutan.
Iha fatin hanesan, Diretora Institutu Nasionál Saúde Domingas da Costa Pereira hateten, tinan tinan formasaun ne’ebé mak hala’o iha INS liuliu ba feto iha 54% mak benifisiáriu iha formasaun profisionál saúde.
“Tanba ami-nia formasaun ne’e ba enfermeiru, parteira, médiku, tékniku aliadu no administrasaun sira ne’e entaun formasaun mós tópiku oin oin ne’e ne’ebé mak partsisipa husi feto tanba ita haree profisionál saúde feto mak barak,’’ Diretora Institutu Nasionál Saúde Domingas da Costa Pereira informa.
“Setor saúde ita hatene katak iha rekursu feto no mane lubuk ida ne’ebé mak halao knaar iha Ministériu Saúde médiku, enfermeiru, parteira, iha área oioin no sira mós iha responsabilidade rasik ba implementasaun ba planu asaun nasionál violensia bazeia ba jéneru. Entaun ida ne’e atendimentu ne’ebé sira fó mak liuhusi ita haree iha sentru saúde sira, ospitál referál sira ne’ebé dezenvolve fatin espesífiku ne’ebé mak simu pasiente mai ho violénsia bazeia ba jéneru ka violénsia doméstika atu bele apoiu ba prosesu legál ninian,” Diretór Jerál SII, Armando da Costa subliña.
Notísia relevante:SEII apoiu $2,000.00 ba grupu feto sira
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Rafy Belo

