Bobonaro prepara ai-oan rihun 10 kuda iha área protezida

BOBONARO, 23 novembru 2021 (TATOLI) – Departamentu Florestál no Plantasaun Munistériu Agrikultura no Peska Munisípiu Bobonaro, hahu prepara ai-oan Bambu rihun 10 hodi kuda iha area protezida sira nune’e evita dezastre naturál.
Xefe Departamentu Reprezentasaun Territoriál Florestál no Plantasaun Munisípiu Bobonaro, Martinho Bili-Mau, informa viveiru sira-ne’e sei distribui hotu ba iha postu administrativu neen, liuliu ba área ne’ebe sempre hetan ameasa hosi dezastre naturál.
“Ita prepara ona ai-oan ho epésie au-ambu rihun 10, agora ita sei prepara hela dadus liuhosi estensionista suku no guarda floresta iha postu sira, bainhira enkamiña ona dadus mai diresaun entaun hahu distribui ba sira-nia fatin atu kuda iha janeiru tinan oin nune’e asegura ita-nia komunidade nia vida no plantasaun sira,” nia ko’alia iha salaun administrasaun munisípiu Bobonaro, tersa ne’e.

Nia haktuir, durante ekipa sira indentifika fatin ne’ebé sempre afetadu dezastre naturais maka’as liu mak postu administrativu Bobonaro, Balibo, Cailano no Maliana nian mk iha área Galisapulu no Halimesak.
Dezastre sira ne’e sempre mosu kada tinan tanba kauza hosi atetude komunidade hirak-ne’ebe laiha konsiénsia kontinua tesi ai arbiru iha foho-lolon, sunu-rai no ai-horis abiru, ikus mai akontese erozaun iha tempu udan.
“Lei hateten ita atu tesi ai-horis ruma tenke dook hosi estrada ka mota-ninin metru 50 ka kilómteru ida, atu udan boot labele akontese rai halai. Sé ida-ne’e mak ita la kumpre, ita la hadomi ita-nia natureza no la hadomi ita-nia aan rasik,” nia katak.
Parte Florestál Bobonaro mós prepara ona Viveiru komunitáriu ba komunidade munisípiu Bobonaro nia kintál kada postu administrativu sei hetan rihun 10 ho espésie oinoin hodi fó benefísiu direita no indireita ba komunidade sira.
Viveiru hirak-ne’e ho tipu konservasaun ho espésie mak hanesa, ai-kakeu, au-bambu no seluk tán. Enkuantu tipu produsaun mak hanesan ai-mahoni, ai-teka lokál, ai-fuan sira hanesan kulu, jambu, saburaka, Gaharu no seluk tan.
“Ninia kritéria mak ne’e komunidade sira-nia kintal tenki iha lutu, to’os tenke mós, nune’e viveiru sira-ne’e bele moris ho di’ak. Ida-ne’e mós ita hein loron 12 dezembru lansamentu ai-horis nasionál mak sei distribui hotu ba komunidade sira, bazea ba lista ne’ebé submete mai diresaun,” nia dehan.
Enkuantu viveiru hirak-ne’e parte diresaun Floresta Munisípiu Bobonaro foti iha Sentru Floresta Postu Administrativu Maubara, Munisípiu Liquiçá.
Jornalista : Sérgio da Cruz
Editor : Evaristo Soares Martins

