DILI, HEADLINE

Ohin, MNEK bá Cambodia diskute adezaun TL ba ASEAN

Ohin, MNEK bá Cambodia diskute adezaun TL ba ASEAN

Ministra Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Adaljiza Albertina Xavier Reis Magno. Imajen Tatoli/Egas Cristovão

DILI, 25 janeiru 2022 (TATOLI)— Ministra Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Adaljiza Albertina Xavier Reis Magno, informa, ohin arranka ba Cambodia hodi hasoru malu ho nia omologu MNEK Cambodia nia hodi konfirma kona-ba Timor-Leste nia adezaun ba Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).

“Ha’u sei aranka ba Cambodia atu enkontru ho ha’u nia omologu Ministru Negosiu Estranjeiru Cambodia nian no halo vizita kortéjia ida ba Primeiru Ministru Cambodia nian atu ko’alia kona-ba ita nia adezaun ba ASEAN,” Ministra ne’e ba jornalista-sira hafoin hasoru malu ho Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lú-Olo iha Palasiu Prezidensiál, Bairru-pité-Dili, tersa ne’e.

Notísia relevante: Ramos Horta otimista TL bele tama ASEAN iha 2023

Tanba, Ministra dehan daudaun nasaun Cambodia mak sai prezidensia rotativu ba ASEAN nian, ne’ebé iha sira nia lideransa fó prioridade atu Timor-Leste adere ba ASEAN.

“Cambodia iha planu prioridade mak durante iha sira nia prezidensia esforsu makas atu Timor-Leste bele sai membru pleniu direitu ba ASEAN nian. Ho ida ne’e mak horiseik ha’u ba hasoru ona Primeiru Ministru atu husu orientasaun no ohin, mai hasoru Prezidente Repúblika atu husu orientasaun ka mensajen atubele hato’o ba Xefe Governu Cambodia nian,” Governante ne’e akresenta.

MNEK sei konfrima Cambodia nia-promesa iha simera ASEAN nian atu haruka ekipa Fact-finding mission atu mai haree kona-ba pilar rua ne’ebé importante hanesan sosiu kulturál no ekonómiku, nune’e bele prepara roteiru no kalendáriu atu Timor-Leste bele sai hanesan membru ASEAN permanente.

“Ha’u nia prezensa iha ne’ebá atu husu ba sira saida mak ita bele halo atu ajuda Cambodia aseleira lalais prosesu ne’e,” Ministra afirma.

Entretantu, pedidu adezaun nian haruka ona iha tinan 2011, maibé to’o ohin loron Timor-Leste seidauk adera ba organizasaun rejionál ne’e.

Hahú kedas iha tinan 2011, faze preparasaun nian balun inklui tiha ona programa sira nivél nasionál ba sensibilizasaun instituisaun sira nian no sosiedade sivíl kona-ba matéria ne’e, harii pontu fokál sira no Sekretária Estadu ba Asuntu ASEAN nian, reforsa kompeténsia liuhusi formasaun no diálogu, partisipasaun iha forum rejionál no iha sorumutuk rejionál no globál sira seluk, harii no reforsa Embaixada sira Timor-Leste nian iha nasaun hotu-hotu organizasaun nian.

Iha Governu nia laran, introdusaun no aplikasaun kona-ba “modelu sira ASEAN nian” (ASEAN Blueprints) iha dezenvolvimentu polítika nasionál nian garante hela katak, polítika foun sira no kuadru regulamentár sira entegra tiha ona ho modelu sira hosi organizasaun nian.

Tinan ne’e, Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun sei konklui análiza ida luan ne’ebé kona-ba polítika sira hotu no kuadru regulamentár atuál sira Timor-Leste nian, ne’ebé sei aprezenta ba Konsellu Ministru hodi halo aprovasaun.

Alende ne’e, elaborasaun dokumentu ne’ebé koñesidu ho memorandu kona-ba Rejime Komérsiu Esternu hatudu to’o iha pontu ne’ebé mak Timor-Leste deside ona hodi prenxe rekezitu sira ba ASEAN nian.  Hodi define pasu sira ne’ebé mak tenke foti hodi alkansa konformidade kompleta ho buat ne’ebé prátika iha asosiasaun ne’e.

Nune’e, Sekretariadu no membru sira organizasaun Nasaun Sudeste Aziátiku nian sei bele komprende ho di’ak Estadu atuál enkuadramentu nasionál nian sira, hodi hatudu prontidaun no esforsu sira ne’ebé Timor-Leste halo ona to’o ohin loron, atu prepara-andidi’ak hodi assume obrigasaun sira nuudar membru asosiasaun nian.

ASEAN kompostu hosi nasaun 10, kompostu, Cambodia, Indonézia, Laos, Vietname, Brunei Darusalam, Singapura, Myanmar, Filipina no Thailandia.

Notísia relevante: Esforsu adezaun ba ASEAN kontinua la’o

Jornalista: Hortencio Sanchez 

Editór       : Florencio Miranda Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!