HEADLINE, NASIONÁL, SOSIEDADE SIVĺL

Governu apoiu $200.000 ba grupu kulturál komunitáriu no industriál kreativa

Governu apoiu $200.000 ba grupu kulturál komunitáriu no industriál kreativa

Diretór Jerál-Sekertária Estadu Arte no Kultura (SEAK), Manuel Ximenes Smith. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 12 jullu 2022 (TATOLI)—Sekretariadu Estadu Arte no Kultura (SEAK) hosi Ministériu Ensinu Superiór Siénsia no Kultura (MESSK) fó apoiu fundu hamutuk $200.000 ba konstrusaun no inaugurasaun uma-lulik 27 no grupu kulturál komunitária 25 atu kontinua prezerva patrimóniu kulturál ne’ebé sai riku soin Timor-Leste.

Diretór Jerál SEAK no Prezidente Komisaun Subvensaun Públika MESSK, Manuel Ximenes Smith, hateten antes ne’e sira simu proposta hosi grupu rua ne’e hamutuk 291, kompostu hosi grupu uma-lulik iha proposta 159 no grupu kulturál komunitária iha proposta 132, ne’ebé hosi proposta 291 ne’ebé Governu simu, hafoin halo verifikasaun konsege aprova de’it proposta 52, kompostu hosi grupu uma-lulik 27 no grupu kulturál komunitária 25.

“Ita prevee fundu ba apoiu grupu rua hamutuk $200.000 atu alkansa objetivu hodi kontinua prezerva patrimóniu kulturál nu’udar riku soin país, ita prevee ba Diresaun Patrimóniu Kulturál hamutuk $100.000 ne’ebé toma-konta ba proposta uma-lulik no prevee ba Diresaun Nasionál Promosaun Arte hamutuk $100.000 ne’ebé toma-konta ba grupu kulturál komunitária,” Diretór Jerál informa iha serimónia asina kontratu entre grupu uma-lulik no grupu kulturál komunitária, iha edifísiu MESSK, Colmera, tersa ne’e.

Notísia relevante: SEAK apoia konstrusaun uma-lulik 42 iha territóriu nasionál

Tuir Prezidente Komisaun Subvensaun Públika, tanba orsamentu la sufisiente maka liuhosi desizaun MESSK fó kompeténsia ba SEAK halo ezersísiu ida liuhosi ekipa verifikadór hodi halo levantamentu dadus hodi konsege aprova de’it metade proposta ne’ebé tama.

Hosi totál fundu $200.000 ne’ebé Governu prevee ba grupu rua ne’e, alokasaun la hanesan tanba tenke haree ba persentajen progresu serbisu iha terrenu, enkuantu iha prosesu verifikasaun maka deside bainhira konstrusaun fíziku tama ona 50% atu ba reabilitasaun maka grupu ne’e sei hetan $2.500.

Maibé, iha prosesu konstrusaun uma-lulik foun, bainhira ekipa verifikadór sira ba halo levantamentu dadus maka haree uma ne’e finaliza ona no hein de’it atu inaugura, entaun grupu ne’e sei hetan $1.500.

Grupu kulturál komunitária hanesan mordores sira Governu apoiu kada grupu $5.000, enkuantu grupu indústria kreativa sira, tantu soru-na’in no pintura, kada grupu hetan de’it $2.000, enkuantu iha tinan kotuk SEAK rejista grupu kulturál komunitária no grupu kontemporánia hamutuk 75 inklui uma lisaun 82 aprovadu.

“Grupu ne’ebé aprovadu iha tinan kotuk, Governu prevee orsamentu hamutuk $200.000 ba uma-lulik no ba grupu kulturál komunitária iha $210.000, kompara ho tinan ida-ne’e orsamentu redús tiha ba $100.000, entaun kuantidade grupu rua ne’e mós hetan limitasaun,” Diretór Jerál SEAK dehan.

Ministru husu benefisiáriu grupu uza fundu ho responsabilidade

Iha biban hanesan, Ministru Ensinu Superior Siénsia no Kultura, Longuinhos dos Santos, husu ba benefisiáriu grupu uma-lulik no grupu kulturál komunitária kontemporania hamutuk 52 atu utiliza fundu ho responsabilidade, efisiénsia no efikásia tanba osan sira ne’e povu nian.

“Ha’u husu ba benefisiáriu sira hosi uma-lulik no grupu kulturál komunitária no kontemporania ne’ebé hetan benefísiu iha programa ne’e, katak orsamentu ne’ebé kontempla iha Orsamentu Jerál Estadu ne’e ran povu nian no osan povu-nia, ha’u husu ba ita-boot sira atu utiliza osan sira ne’e nakonu ho responsabilidade tuir regra ne’ebé kontempla ona iha kontratu no hatuur ona iha dekretu Governu númeru 1/2009,” Ministru apela.

Tuir governante ne’e, programa prioridade VIII Governu Konstitusionál mak atu promove no prezerva patrimóniu kulturál ne’ebé atu kontribui ba konstrusaun dezenvolvimentu kultura Timor-Leste, liuhosi pasifikamente toleránsia no kreatividade sira, tanba arte no kultura nu’udar área importante no sai hanesan xave ida ba tempu badak no tempu naruk nu’udar prezervasaun no promove identidade Timor.

Ministru mós husu atu benefisiáriu sira labele prodús relatóriu, tanba hosi relatóriu ezekusaun sira maka sei fó konfiansa ba Governu hodi kontinua loke tan oportunidade ba benefisiáriu sira seluk atu hetan mós asesu iha prosesu tuir mai.

“Karik ita-boot sira utiliza orsamentu ne’e nakonu ho responsabilidade efisiénsia no efikásia tuir tempu ne’ebé determina maka sei fó mós oportunidade ba ita-nia maluk sira seluk inklui lia-na’in sira hosi munisípiu seluk mós bele asesu ba apoiu sira tuir mai. Maibé bainhira benefisiáriu sira hafoin simu fundu mak ikus la kumpre kontratu ne’ebé termina ona no la submete relatóriu mai Governu maka sei sai dezafiu boot ba Ministériu Ensinu Superior Siénsia no Kultura inklui Sekretaria Estadu Arte no Kultura. Tanba ne’e, husu ba benefisiáriu sira atu serbisu hamutuk ho SEAK hodi alkansa objetivu sira to’o rohan,” nia fó hanoin.

Nune’e mós, Reprezentante uma-lulik Ha’u Rema, Rosalino Mau-Pelu, hateten, grupu sira apresia no agradese Governu tanba iha inisiativa atu kontinua valoriza identidade no kultura Timor hodi kontinua aprezenta ba mundu katak Timor mós iha ninia identidade rasik.

Aleinde ne’e, nia konfesa katak sira-nia uma-lulik Ha’u Rema ne’ebé lokaliza iha Suku Meligu, aldeia Mode, postu administrativu Cailaco, munisípiu Bobonaro, ne’ebé foin hetan konstrusaun iha tinan-tolu liu ba kotuk.

“Ami-nia uma-lisan ne’e eziste dezde tempu bei-ala sira nia kedan, maibé hafoin terseira jerasaun ne’e maka foin konsege realiza konstrusaun ne’e tanba hasoru difikuldade hosi estrada no impaktu hosi funu iha tinan 1975 ne’ebé akontese iha Timor, ne’ebé ami foin maka konsege realiza fali konstrusaun uma-lulik ne’e hahú iha tinan 2019,” nia tenik.

Nia dehan, kontratu ne’ebé mak sira halo ho Governu iha oportunidade atu asesu ba fundu fundu $1.500 hodi realiza prosesu inaugurasaun uma-lulik Ha’u Rema iha agostu tinan ne’e.

Jornalista   : Tomé Amado

Editora       : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!