Autoridade Uatucarbau aprezenta asuntu tolu ba komunidade Bahatata

VIQUEQUE, 06 agustu 2022 (TATOLI)-Administradór postu administrativu Uatucarbau, munisípiu Viqueque, Alfredo dos Santos, aprezenta asuntu tolu ba komunidade suku Bahatata.
Asuntu tolu ne’ebé administradór postu administrativu Uatucarbau aprezenta ba komunidade mak hanesan kultura, estabilidade no ambiente.
Aprezentasaun asuntu tolu ne’e liuhosi diálogu komunitária. Objetivu hosi diálogu ne’e atu halo mudansa hanoin ba komunidade sira iha suku no postu Uatucarbau no rona komunidade sira-nia preokupasaun.
Diálogu ne’e inísia hosi Adiministradór postu administrativu Uatucarbau, munisípiu Viqueque, Alfredo dos Santos, tanba hakarak rona mós ideia hosi komunidade sira.
Diálogu ne’e serbisu hamutuk ho parte igreja no diresaun eziste iha postu Uatucarbau hanesan saúde, diresaun agrikultura no Polísia Nasionál Timor Leste (PNTL).
“Ami hamutuk maka halo diálogu ho komunidade sira iha suku Bahatata. Diálogu ne’e ami lori asuntu tolu hanesan kultura, ambiente no oinsá redús komflitu”, Autoridade ne’e hateten ba jornalista sira, hafoin diálogu iha sede suku Bahatata, sesta ne’e.
Kultura
Autoridade Uatucarbau ne’e hatutan, durante ne’e lia mate no lia moris postu Uatucarbau hanesan lia mate sempre rai tempu naruk no autoridade sira haree impaktu boot liu ba komunidade.
“Lia mate ida ita tenke gasta karau barak no osan barak, ema halibur osan to’o tinan ba tinan, maibé mohu tiha ba lia mate no lia moris sira. Tanba ne’e ami-nia inisiativa hato’o proposta redús gastu ba lia mate no lia moris, karik ami-nia proposta ne’e komunidade sira aseita pedidu ne’e,” nia hato’o.
Nia argumenta, impaktu hosi lia mate no lia moris kontinua la’o entaun prezudika oan sira-nia estudu tanba inan-aman sira preokupa ho lia mate no lia moris.
“Ita haree impede oan sira-nia estudu. Tanba ita haree kuandu lia mate no lia moris ruma mosu iha família ida nian tenke gasta barak. Entaun bele impede oan sira-nia estudu, ho razaun osan laiha,” nia katak.
Maibé nia dehan, atu aseita proposta ne’e depende ba komunidade, maibé autoridade nia planu hakarak redús.
“Sé sira aseita ami-nia proposta, ami sei kria regulamentu interna kona-ba lia mate no lia moris, atu jerasaun sira tuir mai bele implementa iha postu adiministrativu Uatucarbau,” nia propoin.
Ambiente
Nia dehan, diálogu ne’e mós autoridade sira ko’alia ambiente tanba durante ne’e autoridade sira seidauk kompriende didi’ak kn’aar no devér iha suku hodi orienta komunidade sira.S
“Sé xefe suku, xefe aldeia, juventude feto no mane la hatene knaar no devér, tán ne’e ami mai esplika ba sira atu sira bele komprende sira nian knaar no devér, liuliu sira bele hatene ambiente iha sosiedade nia dehan,” nia hateten.
Estabilidade
Nia fó-sai katak, durante ne’e foin sa’e sira balun kria problema baku malu akontese beibeik, tán ne’e diálogu ne’e atu fó hanoin hakribi violénsia no atubele kria pás no estabilidade iha Uatucarbau.
“Foin sa’e sira mós baku malu no tuku malu beibeik. Ho ida-ne’e maka kria diálogu hodi redús konflitu nune’e komunidade no foin sa’e sira bele kria pás no trankuilidade iha ami-nia postu ida-ne’e,” nia realsa.
“Preokupasaun sira-ne’ebé komunidade sira hato’o ba ha’u, ha’u sei lori no hatutan ba parte relevante sira. Diálogu ne’e ami sei kontinua realiza kada suku. Ba suku sira-ne’ebé maka ami seidauk realiza diálogu no ami nafatin lori asutnu tolu ne’e,” nia hateten.
Suku Bahatata iha uma-kain hamutuk 201 no totál abitante hamutuk na’in-922. Dadus hirak-ne’e komposta hosi aldeia Builakurae totál abitante hamutuk na’in 202, abitante aldeia Uai-Mare totál hamutuk na’in-337.
Nune’e mós abitante hosi aldeia Tata Dere totál hamutuk na’in 270 no aldeia Nelu-Uai totál abitante hamutuk na’in-112.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Evaristo Soares Martins

