Top

PR Horta rona banku komersíal sira-nia servisu no difikuldade

Prezidente Repúblika, José Ramos Horta. Imajen Tatoli/Francisco Sony.

DILI, 31 agostu 2022 (TATOLI)—Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta, kuarta ne’e, hala’o sorumutu ho banku komersiál sira hanesan Banku Nasionál Komersíu Timor-Leste (BNCTL), Banku Nasionál Ultramarinu (BNU), Banku Mandiri, Bank Rakyat Indonézia (BRI) no Banku ANZ, atu hatene banku sira-nia servisu no difikuldade sira-ne’ebé durante ne’e sira enfrenta.

Diretór Ezekutivu Konsellu Administrasaun BNCTL, Brigido de Sousa, hateten iha enkontru ne’e Prezidente Repúblika rona banku sira-nia servisu durante ne’e no difikuldade iha fornesimentu servisu loro-loron nian ne’ebé banku enfrenta.

Diretór Ezekutivu BNCTL, Brígido de Sousa. Imajen Tatoli /Egas Cristovão

“Ohin ami CEO hosi banku sira hotu hanesan BNU, ANZ, BRI, Mandiri no BNCTL hanesan banku lokál ami hetan konvite hosi Prezidente Repúblika atu rona banku sira nia papél no mós difikuldade saida mak banku sira enfrenta iha ita-nia rai entermu fornese servisu,” Diretór Ezekutivu Konsellu Administrasaun BNCTL, Brigido de Sousa, hateten ba jornalista sira hafoin ramata enkontru ho Xefe Estadu iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite, kinta ne’e.

Nia hatutan, partikularmente saida mak sai impedimentu ka obstakulu banku sira hasoru intermu fó prosedimentu kréditu, ne’ebé parte banku komersiál hato’o kestaun balun ne’ebé presiza hetan atensaun hosi parte relevante sira.

“Hanesan ohin Prezidente Repúblika hateten ninia hatene dezenvolvimentu banku iha Timor katak iha problema ne’ebé ita-nia komunidade hasoru intermu asesu kapitál iha banku sira,” nia dehan.

Problema ida mak kréditu tanba kestaun funan ka juru ne’ebé aas tanba Timor-Leste ne’e konsidera hanesan risku atu halo negósiu ne’e sei aas no mós auzénsia hosi lei importante sira. Ezemplu, hanesan títulu rai iha ona espera sei distribui iha tempu badak maibé iha lei balun ne’ebé importante tebes banku sira hanoin tenke iha mak lei kona-ba insolvensia.

Lei reforsa kontratu, sistema judisiál TL no mós prontidaun setór privadu atu absolve osan ne’ebé banku sira konsege mobiliza no mós saida mak banku presiza atu halo.

“Ne’ebé, hosi Prezidente hanesan Xefe Estadu sei hato’o ba parte relevante sira partikularmente ba Governu oinsá bele haree to’o ajuda nune’e kestaun sira-ne’ebé sai hanesan preokupasaun banku sira-nian atu fó krétidu ne’e bele hetan atensaun ne’ebé lalais, nune’e banku sira bele fó kréditu ho juru ne’ebé naton baratu,” nia hateten.

Nia hateten, atu hatun jurus depende ba kondisaun sira-ne’ebé temi, hanesan lei sira tenke iha fatin hanesan no se títulu rai ne’e iha ona, iha tempu badak no ohin Prezidente informa katak iha novembru nia laran títulu rai ne’e sei fahe ba komunidade sira-ne’ebé iha rai laiha disputa, ida ne’e sai hanesan notísia ida di’ak tebes no foin primeira vés ita-nia istória Governu distribui títulu rai.

“Bainhira títulu rai iha ona entaun signifika banku sira bele foti hanesan kolaterál no bele ba kréditu no risku mós bele tun, nune’e juru kreditu ami bele konsidera atu hatun,” nia dehan.

Tan ne’e, nia esplika, kestaun atu hatun juru hira ne’e depende ba banku sira-nia analiza no avaliasaun halo ba kualkér proposta ne’ebé tama, balun bele hetan juru ne’ebé ki’ik tanba risku ne’ebé negósiu no sistema kontabilidade jestaun di’ak no nia kolateral sufisiente entaun juru ne’e ki’ik no sira ne’ebé konsidera riksu aas entaun juru aas.

Tur nia, daudaun ne’e iha banku sira barak aplika juru entre 03% to’o 12% no uluk hosi 18% no balun 20% iha tinan hirak liubá maibé tun ona.

“Komesa tun la’os banku sira la halo esforsu maibé komesa hatun juru ne’e depende ba dezenvolvimentu sira-ne’ebé la’o hela iha ita-nia rai no mós proposta sira-ne’ebé tama risku ne’ebé banku sira haree, nune’e banku bele ajusta nia juru partikularmente kréditu ne’e bele tun,” nia hateten.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!