Top

Governu konsolida hanoin implementa planu asaun nasionál kombate má-nutrisaun

Governu ho The World Bank hala'o enkontru autonivel ho parseiru dezenvolvimentu sira kona-ba konsolidasaun no investimentu ba abordansia kresimentu ba labarik idade tina 5 mai kraik iha Timor-Leste, iha salaun City 8 Manleuana Dili, kinta (08/09). Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 08 setembru 2022 (TATOLI)— Governu liuhosi liña ministeriál no Parseiru Dezenvolvimentu, kinta ne’e, realiza semináriu nivél altu hodi konsolida hanoin no investimentu  di’ak atu reforsa  implementasaun  planu  asaun nasionál  hodi kombate  má-nutrisaun no  raes badak  iha Timor-Leste.

Parseiru Dezenvolvimentu Internasionál World Bank maka organiza prezentasaun no diskusaun, konsolidasaun investimentu iha nutrisaun Timor-Leste.

Notísia relevante:  Labarik TL 47% má nutrisaun krónika 

Biban ne’e, Vise-Ministru Saúde, Bonifácio MauColi dos Reis, hateten  Liuhusi programa ida-ne’e Governu buka atu mellora kualidade asisténsia ba inan no labarik sira, habelar intervensaun sira bazeia ba komunidade no fasilidade saúde ba rastreamentu no tratamentu labarik sira-ne’ebé sofre Má nutrisaun.

Timor-Leste sei enfrenta nafatin má nutrisaun ka desnutrisaun, liuliu ba labarik sira idade menus husi tinan 5 no ba inan isin-rua, hafoin partum ka períodu puerperal durante fó susu been inan.

Problema nutrisaun ka má nutrisaun nu’udar problema transversal ne’ebé la’ós de’it kompete ba dominiu saúde nian, maibé iha relasaun ho aspetu oi-oin, hanesan nutrisaun ligadu ba disponibilidade ai-han no seguransa ai-han ne’ebé asuntu ne’e kabe ba Ministeriu Agrikultura no Peskas (MAP).

Governante ne’e dehan balansu ai-han la adekuadu ba labarik sira maka nível koñesimentu komunidade, família, uma-kain ba ai-han nutritivu ne’ebé iha balansu Gorduram Proteina, Hidrato Karbonu, Vitamina no Sais Minerais iha mós moras hada’et barak ne’ebé nafatin sai barreira ba nutrisaun hanesan infesaun respiratóriu, moras lumbriga no falta ijiéne no saneamentu.

Tanba ne’e,  Ministeriu Saúde iha koperasaun no kolabora ho entidade relevante sira hotu oinsá investe iha nutrisaun hamutuk ho Ministériu Agrikultura no Peskas, Ministériu Edukasaun hodi estabelese Komisaun KONSSANTIL, hodi asina akordu Koperativa ho World Food Programma ba implementasaun ai-han, redusaun desnutrisaun moderada ba labarik menus tinan 5 no inan post-partum sira.

Ministériu Saúde servisu hamutuk ho OMS, Unicef  ba implementasaun programa nutrisaun iha terreñ, Fundasaun Alola halo advokasia, edukasaun no promosaun ba vantajen fó susu been exkluzivu inan nian, Governu Japaun apoiu fundus liuhusi Unicef ba melloramentu nutrisaun labarik iha TL, no haforsa enkontru setorál no inter-setorál.

Iha fatin hanesan, Koordenador Apoiu Sosiedade Sivil  iha Gabinete  Primeiru Ministru Filipe da Costa, konsidera semináriu ida ne’e importante tebes tanba  atu ko’alia kona-bá oinsá mak  Timor-Leste bele rezolve lalais  problema má nutrisaun.

“Ita nia rai laran tuir dadus tinan 2020 katak labarik sira ne’ebé mak hetan má nutrisain no raes badak ne’e metade 47% husi labarik tinan lima mai kraik,” Nnia afirma.

Tuir peskiza iha tinan 2020 hatudu katak ai-han la seguru iha Timór laran tomak ne’ebé ema konsumu ho persentajen boot 52.4%.

Governu ne’ebé mak relasaun ba seguransa ai-han sira hanesan Ministériu Agrikultór, Ministériu Turizmu Komérsiu no Indústria, Ministériu Finansa Ministériu Saúde no Parseiru dezenvolvimentu sira hanesan DFAT husi Governu Austrália, USAID Governu Amérika, Ajénsia UN nomós Banku mundiál.

“Espera katak ho diskusaun ida ne’e oinsá koordena malu di’ak liután atubele implementa planu asaun nasionál hodi bele redús má nutrisaun iha ita nia rain,” nia afirma.

Notísia relevante:  PR Horta husu Governu kombate má nutrisaun iha Timor-Leste

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór       : Florencio Miranda Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!