DILI, 09 setembru 2022 (TATOLI)—Governu Austrália liuhusi Departamentu Negósiu Estranjeiru no Komérsiu (DFAT), sesta ne’e, apoiu orsamentu $800.000 ba Ministériu Saúde (MS), atu halao peskiza ba moras tuberkoluze iha Timor Leste.
“Governu Austrália apoiu $ 800.000 ba Ministériu Saúde atu halo pekiza ba moras tuberkoluze iha Timor leste,” Lider Mezies iha Timor Leste Asosiadu Joshua Francis , hateten bainhira hala’o lansamentu peskiza prevalénsia nasionál tuberkoluze iha JL Villa-Dili.

ONG Internasional Menzies iha TL ho privelésiu boot tebes hodi servisu hamutuk ho Ministériu saúde atu kombate moras infesaun sira hanesan tuberkoluze, COVID-19, HIV/SIDA, no mós ba moras sira seluk.
Biban ne’e, Menzies no MS halo lansamentu peskiza ida ho naran estudu prevalénsia nasionál ba moras tuberkoluze iha TL. Estudu ne’e hala’o tanba Timor-oan barak mak sofre moras tuberkoluze, nune’e ho peskiza ida ne’e bele hatene númeru no kauza moras infesaun ne’e hodi halo prevensaun ka kurativa sedu.
“Peskiza ne’e, ajuda Ministériu Saúde atu hatene númeru tubekoluze nian iha Timor-Leste hodi dezenvolve estratéjia di’ak liu ba kombate moras tubekoluze no ajuda ema moras TB atu hetan tratamentu,” katak nia.
Iha fatin hanesan, Vise Minsitru Saúde, Bonifacio Maucoli dos Reis, informa kazu tuberkoluze redús ba 20 to’o 25% no atividade divulgasaun espesifikamente relasiona ho aumentu ba deskorberta kazu sira hodi halo tratamentu preventiva no apoiu psikolojia.
COVID-19 mós hatodan desigualidade iha aspetu oin oin hanesan asisténsia saúde nutrisaun no seluk tan entaun ninia impaktu bele reflete iha estimativa ba taxa insidénsia ne’ebé mak abranze 498/100.000 populasaun.
Tuir estimasaun katak kobertura ba tratamentu ne’ebé atinje ona 63% iha tinan 2019 no iha tinan 2020 tuun fali ba 48% no kobertura ba tratamentu preventivu ba TB durante períodu ida ne’e redús no proporsaun ba kazu TB multi rezistente iha inísiu tratamentu tuun.
“lansamentu ba peskiza prevelénsia nasionál ne’e atu fasilita Governu hodi prepara estrájia ba kombate Tuberkoluze iha Timor-Leste, Nune’e nia agradese tebes ba Governi Austrália liuhosi parseiru Menzies nia apoiu tomak,” nia agradese.
Kombate moras tubekoluze iha Timor-Leste nu’udar parte hosi programa prioridade Governu no mós meta ida husi Objetivu Dezenvolvimentu Sustentavel (ODS) ne’ebé rekerre implementasaun komprensivu no kombinadu ba intervensaun sósiu, ekonómiku no kulturál tanba mukit biomedika saúde públika mak peskiza no inovasaun.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Florencio Miranda Ximenes





