Mídia komete infrasaun, CI sei dada fali karta lisensa
DILI, 20 setembru 2022 (TATOLI)—Konselleiru Konsellu Imprensa (CI, sigla portugés), Francisco Simões da Costa Belo, hateten mídia ne’ebé mak komete infrasaun, CI sei dada fali karteira profisionál no karta lisensa ne’ebé atribui ona ba kada instituisaun mídia sira.
“Bainhira jornalista ka mídia ida mak kontinua halo infrasaun mak CI iha autoriadade, obrigasaun no iha polítika atu dada fali karteira profisionál no dada lisensa mídia nian ne’ebé mak CI atribui ba sira,” Francisco dehan ba jornalista sira, hafoin partisipa enkontru editoriál ba komemorasaun nasionál ba Liberdade imprensa, iha salaun Golden Star, Audian, Dili, tersa ne’e.
Iha Conselho de Imprensa (CI) nia mandatu dahuluk ne’e, nia dehan, sempre halo konferénsia imprensa kada fulan maibé ba mandatu ida-ne’e diferensa tanba CI konvida mídia-na’in, xefe redasaun no editór tuur hamutuk hodi haree ba infrasaun sira-ne’e.
“Tanba bainhira ami halo sensibilizasaun lei komunikasaun sosiál ba direitu resposta no notifikasaun output no input barak entaun CI bolu sira no fó atenaun ba sira maibé meiu ikus liu mak ita lori ba-mai iha forum editorial depois mak konvida mídia na’in, editór, xefe redasaun no asosiasaun mídia sira atu haree hamutuk infrasaun sira-ne’ebé mak CI durante ne’e rekolla hela,” nia dehan.
Infrasaun ne’ebé CI aguarda hela mak infrasaun maiória mídia sira halo notísia la balansu, ezemplu mídia live streaming mak halo notísia akuzasaun maibé sira la halo konfirmasaun ba parte seluk, entaun ida-ne’e sai hanesan infrasaun tanba la fó informasaun balansu ba públiku.
Iha tinan ne’e, CI akompaña publikasaun (notísia) sira hosi mídia online, live estreaming, inklui jornál no televizaun ne’e, sira sei komete infrasaun.
“Ho ida-ne’e CI kontinua halo advokasia no halo notifikasaun ba sira no bolu sira atu fó hatene ba sira no fó hanoin kona-ba étika infrasaun sira,” nia hateten.
Ida-ne’e mak CI nia esforsu halo ba mídia no jornalista sira-ne’ebé mak komete infrasaun ba nia publikasaun.
Entretantu Editora Ezekutiva Agência TATOLI, I.P, Rita Almeida, sujere atu Conselho de Imprensa (CI) presiza halo publikasaun abertamente ba mídia ne’ebé mak komete infrasaun iha nia publikasaun produtu sira.
“Ha’u sujere CI halo publikasaun abartamente ba mídia ne’ebé mak komete infrasaun, nune’e públiku hatene katak publikasaun ne’ebé mak sira halo ne’e la laloos ka sala, se lae ita mós kontribui informasaun sala ba ita-nia públiku,” nia dehan.
Direitu resposta
Utilizasaun direitu resposta no direitu retifikasaun ne’e haktuir iha Lei Komunikasaun Sosiál Kapítulu V (Direitu hodi Hatán no Haloos) iha artigu 34 (kondisaun sira hodi hala’o) iha alinea 1 hateten; Direitu hodi hatán no haloos, titulár ka saseluk legál mak tenke ezerse iha prazu loron-tolunulu (30), ne’ebé hahú sura hosi data publikasaun ka transmisaun ba konteúdu be ho objetivu hodi hatán no haloos.
Alinea 2 hateten, direitu hodi hatán no haloos kumpre ona bainhira iha konkordánsia hosi titulár ka ninia saseluk, meiu komunikasaun sosiál halo tiha koresaun ka esklaresimentu ba konteúdu ida-ne’e.
Iha alinea 3 dehan, testu hodi hatán ka haloos, ne’ebé identifika tiha ona, tenke hato’o ba responsavel másimu órgaun komunikasaun sosiál.
Alinea 4 haktuir, testu hodi hatán ka haloos tenke publika ka transmite iha edisaun tuirmai ba data simu nian, tuir duni kritériu vizibilidade ba konteúdu ne’ebé hamosu nia.
Alinea 5 haklaken, lala’ok hodi haloos nu’udar inkluzaun obrigatóriu no la bele rekuza, no alinea 6 dehan testu hodi hatán bele rekuza bainhira: (alinea 7) hakat-liu ámbitu referénsia sira-ne’ebé hamosu testu ne’ebá; (alinea 8) hakat-liu sasukat fatin ka tempu konteúdu nian ne’ebé hamosu ba; (alinea 9) iha espresaun ne’ebé ofende ka lahó liafuan midar ba ema sé-sé de’it ka entidade sira-ne’ebé envolve-aan.
Iha alinea 10 hateten, responsável editoriál ba órgaun komunikasaun halo rekuza tenke ho fundamentu no tenke fó-hatene ba titulár direitu iha loron tuirmai ba loron resepsaun testu hodi hatán, no alinea 11 dehan bainhira la iha fundamentasaun hodi rekuza ba ezersísiu direitu hodi hatán hamosu kontraordenasaun ne’ebé sei hetan kastigu hodi selu koima hosi $2.500 to’o $10.000.
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes
