COVALIMA, 18 novembru 2022 (TATOLI)–Organizasaun Noun Governamentál Belun Servisu hamutuk ho nia parseiru rede prevensaun no responde konflitu (RPRK) Postu Tilomar no parseria ho KRAM realiza asaun dame liuhosi serimónia kulturál “Nahe Biti Ba Dame” ho organizasaun artemarsiál no arterituál iha postu administrativu Tilomar, munisípiu covalima.
“Ita realiza asaun dame ida-ne’e hetan kolaborasaun servisu hamutuk ho rede prevensaun no responde konflitu postu administrativu Tilomar hamutuk ho administradór postu administrativu sira ho nia-objetivu atu hametin relasaun no kolaborasaun ita-nia diferensa sai hanesan forte,” Reprezentante Diretór ONG Belun, Romando Caetano, hateten liuhosi nia diskursu realiza, sesta ne’e.
Ho nune’e, nia dehan, labele uza diferensa sai frakeza hanesan atu odiu malu, nune’e komunidade, lidér komunitária, administradór no seguransa hodi hala’o eventu dame liuhosi kultura Tilomar nian.
Asaun dame liuhosi diálogu komunitáriu hodi armoniza relasaun ba hametin dame liuhosi serimónia kulturál nahe biti da dame ne’ebé organiza hosi ONG Belun ne’ebé hetan apoiu finaseira hosi Centro Nacionál Chega (CNC).
Reprezentante administradór munisípiu Covalima, Vendito Maia, reforsa realiza asaun dame liuhosi kultura ida-ne’e hodi sai ema ida de’it hodi fó liman ba malu forma amizade hodi kria pás nune’e labele hamosu krime.
“Ohin nahe biti ba dame hala’o asaun dame liuhosi kustume kultura ita-hotu nia hanoin ema ida de’it, ita-nia obrigasaun ita-tenke fó liman ba malu, forma amizade hodi hetan dame nune’e labele hamosu krime no violénsia,” nia dehan.
Populasuan sira iha postu administrativu Tilomar maske iha diferensa lian hanesan Tetun Terik no Bunak no organizasaun keta-ketak iha Tilomar hanoin la hanesan maibé planu ida de’it atu halo dezenvolvimentu iha Tilomar, nune’e tTlomar sai ezemplu iha munisípiu Covalima.
“Joven mak sai futuru ba nasaun no futuru mós ba postu administrativu Tilomar. Bainhira joven laiha problema mak postu Tilomar sei hakmatek,” nia hateten.
Iha serimónia realiza asaun dame ne’e, Prezidente KRAM, Octávio da Conceição, nu’udar oradór daruak hodi fahe informasaun servisu KRAM ba arte marsiál no arte rituál sira iha postu administrativu Tilomar.
“KRAM nia kna’ar bazea ba dekretu-lei númeru 5/2017 artigu 9 dehan KRAM bele halo lei, fiskaliza no kontrola atividade arte marsiál, maibé iha atividade seluk ami mós promove diálogu tara bandu ba arte marsiál iha Timor Laran. Ohin ita asiste serimónia kulturál husu lidér arte marsiál atu kumpre,” nia esplika.
Nia hateten, ho arte marisiál nia hahalok halo jenerál reformadu Tenente Jenerál Lere Anan Timur hateten fó ameasa ba vida nasaun nian tanba oho malu iha Dili laran, timoroan sira kontinua diskrimina malu no nasaun Timor sei labele la’o ba oin.
Nune’e, nia husu ba arte marsiál agora halo ona lei no sei aprezenta ba konsellu ministru, lei númeru 5/2017 artigu 28 númeru alinea “b” hosi lei númeru 5/2017 labele hatais atributu organizasaun arte marsial hodi la’o ba-mai la’ós iha fatin treinu no arte ritual atu koopera malu.
“Hahalok arte marsiál la hatudu hodi hadomi imi-nia an no fo ameasa ba vida Estadu nian tanba ne’e KRAM hahu halo lei atu regula ita-nia atitude sira,” nia dehan.
Tuir baze dadus hosi KRAM rejista membru artemarsiál hosi organizasaun sira hanesan PSHT na’in-11.000, IKS 6000, KORK na’in-4000.
Jornalista : Celestina Teles
Editór : Cancio Ximenes




