Governu inaugura rede nasionál estasaun GNSS-CORS iha Covalima

COVALIMA, 28 novembru 2022 (TATOLI)–Governu liuhosi segundu vise Primeiru-Ministru José Maria dos Reis, akompañadu hosi administradór munisípiu Covalima, Francisco de Andrade, hala’o inaugurasaun rede nasionál estasaun referénsia Global Nabigation Satellite System (GNSS), Continuously Operating Reference Station (CORS) Timor-Leste iha Covalima.
“Ha’u-nia planu atu mai iha Covalima iha loron 18 novembru maibé foin finaliza diskusaun orsamentu jerál Estadu iha parlamentu nasionál, entaun tempu laiha atu mai iha ne’e. Tanba ne’e mak ho hanoin mai partisipa serimónia komemorasaun 28 novembru ne’e, atu aproveita duni halo inaugurasaun intrumentu satellite no ohin aproveita ita halo inaugurasaun,” Segundu Vise Primeiru-Ministru, José Maria dos Reis, hateten ba jornalista sira, iha Aeroportu Komandante Em Xefe Kay Rala Xanana Gusmão, Covalima, segunda ne’e.
Rede nasionál estasaun referénsia Global Nabigation Satellite System (GNSS) ne’e, benefisiu la’ós de’it ba Estadu maibé ba mós ba setór privadu, tanba dadus importante tebes bainhira iha bele halo intervensaun dezenvolvimentu sosio ekonómiku no setór privadu mós sei halo investimentu.
Inaugursaun rede nasionál estasaun referénsia Global Nabigation Satellite System (GNSS) benefisia mós ba setór agrikultura, konstrusaun estrada no mós ba ministériu sira seluk, IPJ no mós ba iha fatin barak ho objetivu atu hadi’a di’akliu tán povu nia moris.
Administradór munisipiu Covalima, Francisco de Andrade, hato’o agradesimentu ba prezensa segundu vise Primeiru-Ministériu, José Maria dos Reis, hodi sai inspetór serimónia no mós inaugura rede nasionál estasaun referensia Global Navigation Satellite System (GNSS) no Continuously Operating Reference Station (CORS) Timor-Leste iha Covalima.
“Ha’u lori povu Covalima nia-naran hato’o agradesimentu ba Governu no hafoin ita partisipa komemorasaun 28 novembru ita mai halo inaugurasaun ba rede nasional estasaun referénsia global navigation satellite System (GNSS) no Continuously operating reference station (CORS) Timor-Leste iha Covalima,” nia dehan.
Ho monta rede nasionál ida-ne’e Covalima mós bele asesu ona rede internet ho di’akliu tanba durante ne’e internet ladún di’ak maibé ho inaugurasaun ne’e bele fó benefísiu ba povu Covalima.
Autoridade covalima mós husu ba komunidade ne’ebé hela besik iha aeroportu Suai atu kuidadu nune’e bele utiliza ho tempu naruk, la’ós ohin halo inaugurasuan semana oin laiha ona ho nune’e líder komunitáriu atu kuidadu ho didi’ak.
Tékniku Dirasaun Jerál Goas Parsial, Ernesto dos Santos, esplika metódu servisu funsaun no benefísiu hosi global navigation System nian ne’e atu akapta posizaun estasaun ne’ebé monta, nia bele akapta satellite hosiAamérika Rusia, Japaun, India no Xina.
Funsaun husi estasaun ne’e rasik bele halo survey estrada sira, hanesan atu halo leevantamentu dadus topografia ba estrada foti sira utilizadór uza user, uza ekipamentu GNSS hodi foti detallu topografia tenke halo konesaun ba estasaun ne’e.
Razaun tenke halo koneksaun antes ne’e laiha referénsia kontrola user, ministériu relevante sira-ne’ebé halo levantamentu dadus, hodi hamosu dadus la akuradu bele fó impaktu ba orsamentu.
GNSS bele haree mós dezastre naturál hanesan rai halai, irrigasaun bele uza estasaun ida-ne’e hanesan referénsia nune’e Governu bele kontrolu nia kualidade kona-ba dezenvolvimentu sustentabel no integradu.
Jornalista : Celestina Teles
Editór : Cancio Ximenes

