Top

Hamenus mortalidade inan no bebé, MS lansa matadalan nasionál kuidadu Ante-Natal no Pós-Natal

Vise-Ministru Saúde, Bonifácio Mau Coli dos Reis, hala’o abertura ofisiál ba “Enkontru Matadalan Nacional Kuidadu Ante-Natal no Kuidadus Pos Natal” iha Salaun Mahoka, Dili. Imajen/MS

DILI, 12 dezembru 2022 (TATOLI)— Atu hamenus mortalidade inan no bebé, segunda ne’e, Vise-Ministru Saúde, Bonifácio Mau Coli dos Reis, hala’o abertura ofisiál ba “Enkontru Matadalan Nacional Kuidadu Ante-Natal no Kuidadus Pos Natal” iha Salaun Mahoka, Dili.

Haree ba importansia ida-ne’e, Ministériu Saúde, ho husi suporta Ajensia Nasaun Unida hanesan UNFPA, WHO, ho UNICEF prodúz guia orientasaun no protokolu rua ho naran ‘Gia no Protokolu Nasionál Kuidadu Ante Natal’ no Kuidadu Pós-Natal’ ho objetivu atu orienta profisionál saúde hodi bele fornese ba inan isin-rua sira, kuidadu ne’ebé respeitozu, individualizadu, bazeia ba inan sira-nia situasaun no nesesidade.

Protokolu rua ne’e sei utiliza no implementa iha territóriu laran tomak, hahú husi loron publikasaun no mós remata husi diseminasaun ne’e.

Biban ne’e, Vise-Ministru hatete: “Ha’u fiar katak durante profesionál saúde sira fó kuidadu ante natal ho kualidade sei ajuda hatun númeru mortalidade liuhusi identifika komplikasaun no halo referal ba pasiente hodi partu ho seguru iha fasilidade saúde iha tempU ne’ebé apropriadu,” hateten Vise MS Maucoli

Atu hamenus mortalidade inan sira, Governante ne’e afirma katak presiza simu kuidadu ante natal minimu dala-haat no mós inan sira presiza partu ho seguru iha fasilidade saúde.

Tanba bainhira komplikasaun akontese durante partu iha área rurál ida ne’e susar atu salva vida moris ba inan no bebé tanba distánsia ne’ebé dook hodi asesu lalais mai fasilidade saude.

“Nune’e  identifika komplikasaun liuhusi kuidadu ante natal ho kualidade di’ak mak importante atu salva vida”, katak Vise MS.

Hanesan kompromisu boot husi Ministériu Saúde atu hatuun taxa mortalidade inan no perinatal no mellora rezultadu husi gravidéz presiza liuhusi kuidadu ante natal, kuidadu intra-partu no kuidadu pós-partu ho kualidade, no fornese husi atendimentu partu husi profesionál saúde ne’ebé iha abilidade nomós iha koñesimentu aas ho atitude ne’ebé favoravel.

Vise reforsa tan “Periódu pós-partu hanesan periódu ne’ebé nakonu ho sentimentu ksolok no satisfasaun ba inan, inan nia parseiru no mós ba familia tomak bainhira sira hetan rezultadu ne’ebé di’ak”.

Alende ne’e, periódu ida ne’e hanesan mós periódu ida ne’ebé krítiku haree husi aspetu kuidadu no atendimentu, tanba kuidadu pós-natal hanesan kontinuasaun husi kuidadu ante natal no kuidadu pós-partu no sai baze ba plataforma ida ba funsaun importante husi kuidadu saúde, inklui promosaun saúde, rastreiu, diagnóstiku, tratamentu no prevensaun komplikasaun ba inan no sira nia bebé-foin-moris ka neonatu.

Kuidadu pós-natal ne’ebé seguru bele salva vida bainhira prátika implementasaun hala’o iha tempu ne’ebé loos no apropriadu bazeia ba evidensia. Kuidadu pós-natal asegura inan ho bebé ninia bem-estár, hafoin partu.

Iha parte seluk,  Servisu Planeamentu familiár kontribui 30% bele reduz mortalidade inan no oan, tamba planeamentu familiar nu’udar intervensaun saúde públika ida-ne’ebé promove hela bem-estar ba família hotu-hotu.

Disponibilidade servisu planeamentu familiar loke dalan ba kaben nain hotu-hotu, parseiru íntimu sira ne’ebé hakarak planu ba isin-rua tuir sira-nia hakarak, fó espasu entre oan, no prevensaun ba isin-rua ne’ebé lahó intensaun.

Governu Timor-Leste rekoñese importánsia hosi redusaun ba taxa kresimentu populasaun ne’ebé aas, liuhosi espasu entre oan sira nudar dalan ida atu realiza meta dezenvolvimentu sustentabel hodi halakon kiak, hamenus nasaun nia nível morbilidade no mortalidade materna, neonatál no infantíl ne’ebé sei aas hela no hadiak saúde ba inan no oan.

Iha biban hanesan, Reprezentante UNFPA iha Timor-Leste  Pressia Arifin Cabo, afirma sira nia parte servisu hamutuk ho Ministériu Saúde dezenvolve guia no protokolu kuidadu ante natal no post natal tanba presiza guia no protokolu hodi asegura kualidade servisu  hodi redus mortalidade inan no bebé.

“Timor-Leste sei iha númeru mortalidade inan nian ne’ebé konsidera aas iha rejiaun Sudeste Aziátiku no ita sei iha inan ne’ebé mate, maske sira simu ona kuidadu ante-natal”, nia afirma.

Nia dehan ne’e hatudu katak kuidadu ante-natal ne’ebé fornese ona ne’e, seidauk sufisiente no sei presiza asegura katak iha guia no padraun ida ba kuidadu ante-natal, nune’e inan sira bele hetan diagnostiku ho loloos, hetan tratamentu loloos no asegura kondisaun isin-rua  ne’ebé saudavel nune’e sei hetan partu ne’ebé seguru.

Relatóriu mortalidade inan iha tinan 2020 hatudu katak 68% inan ne’ebé mate simu kuidadu ante-natal. Maibé se inan sira mate ne’e simu hela kuidadu antenatal.

“Tanba kuidadu ante-natal tenke prevene inan husi mate, asegura katak inan sira simu kuidadu apropriadu no enkoraja sira hodi foti medida preventiva sira hodi kuidadu sira-nia aan”, nia afirma.

Jornalista : Felicidade Ximenes

Editór     : Florencio Miranda Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!