Ró Ocean Star ‘para’ durante tinan-rua ona iha tasi-laran

DILI, 20 dezembru 2022 (TATOLI)—Ró Ocean Star hosi nasaun Indonézia ne’ebé hatama hosi empreza Nizia Edirma iha loron 04 abril 2021 no na’in mak timor-oan, Edilson Varela, para durante tinan-rua ona (tinan 2021 to’o 2022) iha tasi-laran Timor-Leste.
Diretór empreza Ariana Oceano Agency, Constâncio Guterres, konta katak, ró ne’e ninia orijen hosi Xina no bainhira to’o Indonézia, iha timor-oan ida naran Edison Varela bá Indonézia hodi lobi hamutuk ho ema sira hotu atu halo serbisu iha Timor, ho na’in ba empreza maka PT Niaga Shipping International (Indonézia), Nia Wulandari.
“Ró ne’e bainhira tama iha Timor, iha timor-oan ida naran Edison mai hatudu ha’u-nia empreza, Ariana Ocean Agency atu sai nu’udar ajénsia ba ró ida-ne’e. Kuandu temi ajénsia, ha’u hanesan reprezentante ba ró nia na’in iha Timor, ne’ebé kualker problema administrativu ne’e responsabilidade iha ajénsia nian,” Diretór hateten ba Agência Tatoli, iha ninia knaar fatin, Bairru Pité, tersa ne’e.
Notísia relevante: APORTIL prosesa ajénsia lima ba Tribunál tanba la selu dívida
Edison Varela ba ko’alia ho ajénsia katak ró ne’e ema fó de’it atu mai halo operasaun iha Timor-Leste, hafoin to’o ró ida-ne’e seidauk bele halo serbisu tuir sira-nia hakarak no ró para de’it iha tasi laran desde tinan 2021 to’o agora.
“Ha’u nu’udar ajénsia, ha’u sai vítima ba empreza ida-ne’e no na’in ba Empreza PT Niaga Shipping International ne’e mai ho timor-oan, Edison Varela, nu’udar na’in ba empreza Nizia Edirma. Empreza ne’e ho na’in ba PT Niaga Shipping International ne’e sira ko’alia dehan fa’an tiha ró ne’ebé empreza Nizia Edirma prosesa liuhosi Notariadu Timor-Leste no dehan ró ne’e Edison Varela nian ona,” Diretór akresenta.
Molok ekipa empreza PT NSI atu mai, iha empreza seluk ida liuhosi ema ida naran Piter kontaktu ajénsia hodi hateten katak hakarak mai Timor atu rezolve nia ró atu dada sai hosi Timor no na’in ba ajénsia ne’e relata katak nu’udar ajénsia la’o tuir korridór ne’ebé mak iha maibé bainhira atu foti ró tenke koordena ho empreza Nizia Edirma tanba nia mak halo ajudikasaun ba ajénsia atu sai ajénsia ba ró.
Constâncio Guterres dehan, na’in ba empreza PT NSI haruka filafali ninia ekipa ida mak mai no bainhira sira to’o iha Dili hodi rezolve to’o iha Ministériu Transporte no Komunikasaun (MTK), hasai despaisu ida hodi dehan tenke la’o tuir prosedimentu ne’ebé iha no regulamentu ne’ebé mak vigora iha nasaun.
“Despaisu ne’e hatun ba Diresaun Nasionál Transporte Marítima (DNTM), depois ida-ne’e diresaun hateten ba ha’u katak bele funsiona ró ne’e maibé ha’u dehan ha’u labele ba enkuantu ha’u seidauk hetan karta eskrita ofisiál hosi diresaun rasik, entaun sira halo karta ida ba ha’u no hateten atu rezolve problema ida-ne’e nu’udar ajénsia. Ho ida-ne’e ha’u ajuda ona rezolve sira-nia problema no nu’udar ajénsia ha’u tenke submete ha’u-nia karta ba instituisaun relevante atu halo inspesaun ba ró nune’e bele hadi’a fali ró ne’e tanba ha’u tauk ró kuaze tinan-rua ona para de’it iha ne’ebá, tanba ró para kleur liu nia korrente ida halai tun ba tasi-laran no kuandu ferujen hotu ona. Depois ho mudansa situasaun klimátika, neneik ró ne’e mout sé mak moe,” Constâncio preokupa.
Nune’e, hafoin ekipa konjunta halo inspesaun ba ró no haree atu halo asaun ruma atu ró ne’e bele fila, ajénsia prepara hotu ona dokumentu no empreza PT NSI lori sira-nia tékniku sira mai hodi hadi’a ró.
“Derrepente na’in ba empreza PT NSI ne’e halo fali karta ida hodi dirije ba Prezidente Repúblika ita-nian no haruka ba mídia hodi ameasa tan ha’u lori kopasus nia naran. Ha’u admira ida-ne’e, ha’u-nia nasaun ne’e nasaun soberanu, labele lori fali ninia ema ameasa fali ha’u. Ameasa ha’u kona-ba saida? ha’u ne’e ajénsia de’it, nia parseiru maka Edison Varela. Agora ha’u hakarak husu nia hamoos fali ha’u-nia naran no selu ha’u tanba durante tinan-rua nia laran la selu mai ha’u,” nia lamenta.
Tuir Diretór ne’e, ajénsia ninia papel mak nu’udar reprezentante ba kualker ró ne’ebé de’it bainhira mai iha Timor no ró nia na’in mai halo indikasaun ida hodi deside sai ajénsia ró ne’e nian hodi tau-matan ba ró durante halo serbisu iha Timor-Leste, ne’ebé iha kazu ida-ne’e, empreza Nizia Edirma mak halo indikasaun ba ajénsia, la’ós PT NSI no indikasaun ne’e iha kontratu.
“Ró ne’e mai atu tula mina ka prepara planu seluk ne’e ha’u mós ladún hatene, só empreza ida ne’ebé mak hatama mai mak hatene. Ró ne’e ninia kapasidade bele tula sasán to’o tonelada 14.000. Ró ne’e to’o Timor-Leste tuir prosedimentu normál hanesan mós ró sira seluk maibé seidauk halo atividade,” nia tenik.
Diretór ne’e dehan tan, daudaun hein de’it ekipa hosi empreza NSI mai hadi’a buat balun nune’e bele fila ona maibé tenke selu ba Governu no ajénsia tanba para iha Timor kuaze tinan-rua.
“Tuir invoice ne’ebé Autoridade Portuáriu Timor-Leste (APORTIL) haruka mai ajénsia para kobra hamutuk $100.000 resin. Sira tenke selu tanba nia para iha ita-nia área, maski la halo atividade no selu ba ha’u-nia ajénsia kada fulan $2.750,” nia salienta.
Bainhira Agência Tatoli tenta atu entrevista advogadu hosi empreza PT NSI iha Timor-Leste la konsege tanba okupadu no tenta kontaktu ho na’in ba empreza Nizia Edirma maibé númeru telemovel ‘fora da area cobertura’.
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina

