Governu realiza simpóziu parlamentár kona-ba adezaun Timor-Leste ba ASEAN

DILI, 21 dezembru 2022 (TATOLI)— Governu liuhosi Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), kuarta ne’e, realiza simpóziu parlamentar hodi diskute kona-ba diplomasia Parlamentu Nasionál nian haree ba adezaun Timor-Leste nian ba ASEAN.
Simpóziu ne’e realiza hosi MNEK no Banku Dezenvolvimentu Aziátiku (ADB-sigla Inglés), hodi hamutuk partilla informasaun fundamental no estratéjiku kona-ba Parlamentu Nasionál iha forum parlamentar ASEAN ligadu ho papél diplomasia.
Biban ne’e, Prezidente Parlamentu Nasionál, Deputadu Aniceto Guterres, hateten iha diskusaun ne’ebé hala’o hanesan faze tematika ida kona-ba asuntu polítiku externa no interna nasaun nian.
“Parlamentu Nasionál sei aprova no ratifika tratadu konvensaun internasionál sira ho baze ba espiritu ida ne’e mak sei orienta no guia Parlamentu Nasionál hala’o nia kna’ar iha ámbitu diplomásia parlamentar”, nia afirma.
Tanba, antes ne’e ema hotu akompaña tensaun jeo polítika iha nasaun ne’e iha tinan rua ikus ne’e lori konsekuensia ne’ebé afeta direta ba dezenvolvimentu nasaun nian.
“Konsekuénsia boot ne’ebé ema hotu hasoru mak pandémia globál, kalamidade públiku no funu entre Ukrania ho Russia halo situasaun hotu todan, komplesu no dedikadu tebes ba ekonomia nasaun nian ne’ebé tuun tebes”, katak.
Situasaun hirak ne’e, nia afirma ezije liután Timor – Leste hodi bele adapta aan ka ajusta nia polítika tuir realidade mundu ohin loron nian.
“Iha era ida agora kestaun polítika iha nivél internasionál komplikadu tebes, ho buat sira ne’e hotu mak Parlamentu Nasionál durante ne’e pro-ativu tebes iha forum parlamentar sira liuliu iha ASEAN hanesan inter parliament Assembly hanesan observadór no mós sai ona hanesan membru definitivu iha tinan sira ikus ne’e”, katak nia.
Iha fulan-novembru, hafoin simeira ASEAN nian iha Kamboja hamosu deklarasaun ne’ebé hatudu sinál pozitivu tanba sira admite Timor – Leste atu hola parte hanesan membru loloos ba organizasaun ne’e.
Nune’e, Estadu Timor-Leste liuhosi orgaun soberanu sira iha servisu barak atu hala’o esforsu másimu, nune’e bele kumpre roteiru ne’ebé nasaun membru ASEAN nian indika mai.
“Ha’u fiar Indonézia fó apoiu másimu ba Timor – Leste atu hola parte hanesan membru ba organizasaun ne’e”.
Iha oportunidade ne’e, Sekretariu Jerál MNEK, Francisco Tilman Cepeda, afirma atu Timor – Leste hola parte loloos hanesan membru ASEAN iha tinan oin mak tenke hakbesik-aan liu ba ADB atubele loke liután espasu hodi esplora liután iha área kooperasaun, nune’e bele ajuda lalais Timor-Leste nia adezaun.
“Ita nia prosesu adezaun ne’e atu lais liu ne’e mak agora ita tenke hakbesik aan liu ba iha ADB atu loke liután kooperasaun hodi ita adere lalais liu hanesan membru permanente”, nia akresenta.
Jornalista: Hortencio Sanchez
Editór : Florencio Miranda Ximenes

