DILI, 03 fevereiru 2023 (TATOLI) – Diretór Ezekutivu Aliansa Nasionál Kontrolu Tabaku iha Timor leste, (ANCT.TL) Sancho Belito Fernandes, dehan tabaku sai fatór risku prinsipál ne’ebé kontribui ba moras la hada’et.
“Fuma tabaku sai fatór risku prinsipál ne’ebé kontribui ba moras la hada’et, entaun ami haree katak nu’udar sosiedade sivíl ida atu hola parte direta ba prevensaun no kontrolu ba moras ida ne’e”, Sancho Belito Fernandes, dehan bainhira priénse entrevista eskluziva iha edifísiu TATOLI.
Nia informa, ANCT.TL hanesan organizasaun sosiedade sivíl ho papél haat ne’ebé mak sai prioridade durante ne’e mak halo advokasia ba ema hotu, peskiza, hasa’e koñesimentu ema-nian, no fó formasaun hanesan ajuda ema atu hapara fuma.
“Agora fatór riksu ba moras la hada’et sira mak hanesan atakasaun fuan, estruke, asma, hipertensaun, kankru no seluk tan. Banhira ita la investe iha kontrolu tabaku ho di’ak ita mós la bele redúz moras la hadaet sira iha ita-nia rain”, Sancho dehan.
Ema barak mate ho idade produtivu tanba atakasaun fuan entaun ida ne’e la’os problema ba saúde de’it, maibé difikuldade mós ba ekonomia ema nian.
“Lei rejime kontrolu tabaku eziste tinan hitu ona maibé implementasaun seidauk másimu iha rai-laran tanba ita haree fatin públiku, ema sei fuma iha ne’eba no tuir peskiza ne’ebé ami halo katak iha 78% ema sei fuma iha fatin públiku no iha 22% mak proibidu ema fuma maibé prezensa fumadór sei iha, entaun ida ne’e hatudu katak la iha rezulatdu ne’ebé di’ak”, nia afirma.
Nia subliña, ema barak sei fuma iha fatin proibidu, hanesan edifísiu públiku, ida ne’e hatudu katak ema seidauk iha konsiénsia no implementasaun lei seidauk másimu.
Nia hateten, embalazem sigaru sira ne’ebé mak daudaun ne’e eziste mós seidauk fó influénsia ba fumadór sira atu para fuma tanba la efetivu.
“Tuir ami nia peskiza, iha embalazen tolu mak seidauk efetivu, hanesan fuma oho ita, impoténsia no moras fuan, imajen hirak ne’e mós la fó impaktu ba ema atu hapara fuma no ema kontinua fuma”, nia konklui.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Zezito Silva




