Top

PR Horta aprezenta ekonomia Timor-Leste iha LDS

Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta. Imajen/Mídia PR.

DILI, 08 marsu 2023 (TATOLI)—Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta, hasoru malu ho entidade oioin iha Qatar, hodi ko’alia kona-ba ekonomia iha Timor-Leste no mós Nasaun sira Menus Dezenvolvidu (Least Development Countries/LDC).

“Enkontru ho delegasaun hosi Itália, Holanda, Grupu Amerikanu bá mídia, relasaun públika hosi Departamentu Estadu EUA, United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UNESCAP), partisipa iha semináriu no fórum ho tema Ekonomia no Nasaun Menus Dezenvolvidu. Tanba, illa sira iha pasífiku nia ekonomia ki’ik loos no dook  tebe-tebes, signifika katak transporte marítima no área karun tebe-tebes,” PR Horta hateten liuhosi komunikadu ne’ebé Agência Tatoli asesu, kuarta ne’e.

Xefe Estadu mós aprezenta susesu balun hosi Timor-Leste atinje, hodi estimula dezenvolvimentu ekonómiku liu-liu iha setór infraestrutura.

“Buat ne’ebé pozitivu ba Timor-Leste mak eletresidade kobre ona to’o ona 96.1%, populasaun barak mak asesu ona eletresidade, estrada iha nasionál no munisipál no rural. Maske hanesan, ita hateten modernizasaun estrada seidauk kompletu, tanba suku balun izoladu tebe-tebes, edukasaun mós maske balun seidauk  kualidade,” nia dehan.

Dezafiu boot ne’ebé Timor-Leste hasoru mak, problema subnutrisaun, hodi afeta ba dezenvolvimentu kognitivu labarik sira no dadus ne’e mós komprova hosi Banku Mundiál, UNICEF no Governu Timor-Leste rasik.

“Buat ne’ebé falla nafatin mak sub-nutrisaun infantíl. Kuandu kosok oan moris, hahú hosi tinan ida to’o rua  iha sub-nutirsaun, laiha inan nia susu-been, afeta ba labarik sira-nia futuru, ida-ne’e problema boot ba Timor-Leste. Ha’u espera katak iha tinan lima mai, ho ha’u-nia atensaun rasik no Governu  ne’ebé mai, ita bele hatun problema sub-nutisaun infantíl, ne’e hanesan dívida boot ba labarik sira,” Horta hateten.

Iha parte seluk, Ramos Horta mós lamenta ho konferénsia Least Development Countries (LDC), tanba líder mundiál sira la foka ba perdaun dívida ba nasaun sub dezenvolvidu sira.

“Ha’u ladún kontente kona-ba konferénsia ida-ne’e tanba ema ladún ko’alia kona-ba dívida externa. Ha’u kontente ke Sekretáriu Jerál ko’alia maka’as iha nia diskursu, maibé Governu  Amerikanu, Japaun, Korrea, Uniaun Europeia, sira rasik la  halo presaun ba banku, hodi hatun funan, hodi renegosia dívida, mak ida-ne’e sei la akontese,” nia hateten.

Maibé, ba Xefe Estadu, Timor-Leste bele rezolve nia dívida hosi Banku Dezenvolvimentu Aziátiku, Banku Mundiál no International Finance Coorporation, tanba ho kuantidade ki’ik no Timor-Leste iha kapasidade atu rezolve.

Horta krítika mós doadór sira, tanba la aumenta apoiu internasionál iha momentu ne’ebé nasaun menus dezenvolvidu sira enfrenta hela krize ekonómika.

“Ha’u krítika doadór sira, hahú hosi krize 2008, krize ekonómiku mundiál, ne’ebé hahú iha Washington momentu ne’ebá, rai boot komesa hatun persentajen ajuda internasionál. Momentu sira promete, biar sira enfrenta krize finanseira boot, iha 2008, 2009, 2010, 2011, sira sei la hatun, persentajen sira-nia PIB, GDP ke sira fó ba ajuda externa,” nia hateten.

Tanba ne’e, Prezidente Repúblika apela ba komunidade internasionál, atu apoia nafatin restruturasaun ekonómika no fó perdaun ba dívida, hodi konsolida no dezenvolve ekonomia hosi nasaun menus dezenvolvidu.

Lista Nasaun sira Menus Dezenvolvidu ka Least Development Countries (LDC) tuir klasifikasaun hosi Organizasaun Nasaun Unida mak hanesan:

  • South Sudan.
  • Sudan.
  • Tanzania.
  • Timor-Leste.
  • Togo.
  • Tuvalu.
  • Uganda.
  • Yemen, Rep. Zambia

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!