Komunidade Uani-Uma ho inisiativa halibur osan hodi konstrui sede aldeia

VIQUEQUE, 21 marsu 2023 (TATOLI)— Komunidade iha aldeia Uani-Uma, suku Matahoi, postu Uatulari, munisípiu Viqueque ho inisiativa konstrui sede aldeia.
Xefe Aldeia Uani-Uma, Paulino Guterres Amaral, hateten sede aldeia ida-ne’e konstrui liuhosi inisiativa komunidade Uani-Uma, veteranu, juventude no funsionáriu sira mak tau hamutuk forsa hodi realiza konstrusaun ne’e.
“Iha tinan 2011, ami iha sede aldeia provizóriu ida ne’ebé ho uma tali aat tiha, ha’u fó hatene inan-aman sira atu hadi’a fali, maibé sira laiha forsa ona. Nune’e difikulta bainhira ha’u bá suku simu informasaun ruma atu mai ko’alia ba ha’u-nia komunidade susar tebes tanba laiha fatin di’ak hodi tu’ur hamutuk ho ha’u-nia komunidade sira”, Xefe Suku, Paulino Guterres Amaral, hateten ba jornalista sira, iha aldeia Uani-Uma, segunda (20/03).
Nune’e, nia dehan komunidade sira maka hasai ka tau osan hamutuk hodi halo konstrusaun ba sede aldeia ne’e reasik. Komunidade sira mak hatama osan hahú $10 to’o $100 no juventude sira mak halo konstrusaun.
“Ami hahú halo konstrusaun sede ne’e iha tinan 2013, ami konstrui faze pur faze to’o iha tinan 2018 maka ami foin konstrui hotu ho medida sede aldeia 7×14”, nia afirma.
Sede aldeia ne’e konstrusaun ho osan hamutuk $7.000, maibé to’o agora fasilidade balun seidauk kompletu hanesan komputadór no kadeira sira.
“Ami-nia sede maske hotu ona, maibé ami seidauk halo inagurasaun, ami planu atu konvida Ministru Administrasaun Estatál (MAE) maka mai halo inagurasaun. Atu ministru bele haree direta ami-nia sede ida-ne’e”, nia haktuir.
Iha biban hanesan, Diretór Jerál Dezenvolvimentu Rurál (DJDR) husi MAE, Rosito Guterres, apresia inisiativa komunidade Uani-Uma tanba konsege tau hamutuk forsa hodi konstrui sira-nia sede aldeia rasik.
“Ita apresia tanba se aldeia sira depende orsamentu Estadu ne’e labele tanba aldeia iha Timor Leste hamutuk 2.233. Maibé aldeia Uani-Uma ita haree inisiativa di’ak tebes tanba sira konsege hari’i sede ida-ne’ebé di’ak tebes hodi akumula ninia populasaun hodi hala’o atividade”, nia apresia.
MAE lansa programa Hafoun aldeia
Entertantu, MAE lansa Programa Movimetu Hafoun Aldeia (PMHOA) iha aldeia Uani-Uma, suku Matahoi, postu administrativu Uatulari, munisípiu Viqueque.
“Programa ne’e, ita komunidade sira presiza hatene katak programa ne’e la’ós foun, maibé hahú implementa iha tinan 2022 iha aldeia neen. Nune’e iha tinan ida-ne’e ami implementa tan aldeia 12 ne’ebé dadaun ne’e aldeia hamutuk 18 maka implementa PMOHA. Ohin ami mai lansa no halo sosializasaun ba matadalan no polítika programa ida-ne’e nian atu ita-nia komunidade hotu bele hatene tanba programa ne’e ba liu aldeia”, Rosito Guterres, hateten ba jornalista sira hafoin ramata lansamentu programa PMOHA, iha aldeia Uani-Uma, segunada (20/03).
Hafoin lansamentu ne’e, nia dehan komunidade sira sei forma ekipa ida naran ekipa komité kompostu hosi ema na’in-neen maka sei jere programa PMOHA no programa ida-ne’e mak dezenvolvimentu rurál ho karakter dezenvolvimentu komunitáriu.
Tipu atividade ba implementasaun programa sira hanesan infraestutura, ortikultura, atividade turizmu, poténsia saida maka iha aldeia Uani-Uma hodi dezenvolve.
Programa ne’e implementa bazeia ba dekretu-lei númeru 23/2021, ne’ebé fó insentivu ba aldeia sira purvolta rihun $20 to’o rihun $30 ba kada aldeia. .
Enkuantu, Xefe Suku Matohi, Antonio Amarál, sente kontente tanba durante ne’e hetan programa Planu Dezenvolvimentu Nasionál Suku (PDNS), PDIM, maibé agora implementa programa PMOHA ne’e ba suku Matahoi.
“Ami sente orgullu tanba Governu deside implementa programa PMOHA iha ami-nia aldeia ida-ne’e. Nune’e ba oin ami konsellu suku sei hamutuk ho komunidade sira tau matan ba programa ida-ne’e bele ho susesu”, nia garante. Iha biban ne’e xefe aldeia Uani-Uma, Paulino Guterres Amaral, afirma, implementasaun programa PMOHA ho ninia orsamentu
Tuir dadús abitante husi aldeia Uani-Uma totál hamutuk na’in-619 komposta feto na’in-307 no mane na’in-312 ho totál uma-kain 162.
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór : Florencio Miranda Ximenes

