Timor-Leste sei kria Fundu Mineiru atu sustenta dezenvolvimentu ekonómiku

DILI, 21 marsu 2023 (TATOLI) – Governu Timor-Leste, liuhusi Ministériu Petróleu no Minerál (MPM) hamutuk ho Autoridade Nasionál Petróleu no Minerál (ANPM) no autoridade relevante seluk planeia daudaun ona hodi estabelese Fundu Mineiru hodi asegura transparénsia no jestaun di’ak ba reseita minerál iha Timor-Leste.
Ministru Petróleu no Minerál, Víctor da Conceição Soares hato’o katak esplorasaun minerál importante tebes hodi sustenta dezenvolvimentu ekonómiku país nian. “Tanba ne’e mak kriasaun Fundu Mineiru nesesáriu duni atu asegura jestaun ba ita nia reseita minerál.”
Tuir Ministru, Timor-Leste hetan serka millaun 11 USD husi atividade minéiru dezde esplorasaun mineiru hahú iha 2018. “Royalties no impostu husi atividade mineiru kontribui maka’as hodi hasa’e reseita Estadu,” nia garante.
Nune’e, membru ezekutivu Governu Konstituisionál da-ualu ne’e realsa katak MPM no ANPM sei kontinua serbisu maka’as hodi kria enkuadramentu legál sira ba estabelesimentu fundu refere.
Nia reiteira katak kriasaun Fundu Mineiru ho ninia objetivu fundamentál ida atu asegura transparénsia no prezervasaun reseita minerál ba jerasaun future.
Ho nune’e, atu estabelese fundu refere, MPM no ANPM sei konsulta ho Parlamentu Nasionál (PN) kona-ba elborasaun Lei Fundu Mineiru.
Prezidente ANPM, Florentino Soares Ferreira salienta katak tuir Kódigu Mineiru ne’ebé mak iha ona, Timor-Leste tenke kria Fundu Mineiru ketak husi Fundu Peroleu. “Ita seidauk hatuur enkuadramentu legál ida ba kriasaun Fundu Mineiru. Maibé, iha tempu badak sei konsulta ho Parlamentu Nasionál kona-ba enkuadramentu legál Fundu Mineiru nian.”
“Objetivu prinsipál husi kriasaun Fundu Mineiru mak atu kontinua apoiu ba ita-nia dezempeñu ekonomiku rai-laran,” Ferreira reiteira.
Ho nune’e, alénde Fundu Petrolíferu, Timor-Leste sertamente sei iha tan fundu Estadu nian ida hanaran Fundu Mineiru.
Iha novembru 2022, Konsellu Ministru aprova rezolusaun ida hodi loke área sira ba atividade mineiru iha territóriu nasionál. Entretantu, iha tempu hanesan, Governu mós aprova termu referénsia konkursu ba atribuisaun direitu mineiru ba esplorasaun no produsaun materiál konstrusaun iha Timor-Leste.
Husi rezolusaun ne’e, governu deside loke área tolu ba atividade mineiru, espesialmente ba atividade mineiru ne’ebé mak klasifikadu nu’udar indústria mineiru. Área tolu ne’e mak hanesan Mota Laclo no Mota Laleia iha Munisípiu Manatuto, no Mota Loes iha Munisípiu Liquiçá.
Jornalista : Filomeno Martins
Editór : Rafael Ximenes de A. Belo

