Komisaun E rekomenda ba MAE ajusta orsamentu ba programa UNP

DILI, 04 abríl 2023 (TATOLI)—Komisaun E trata asuntu Infraestrutura iha Parlamentu Nasionál (PN) rekomenda ba iha Ministéiru Administrasaun Estatál (MAE) atu halo ajustamentu ka adisionál orsamentu ba programa Uma Naroman ba Povu (UNP) sira liu-liu ba área remota.
Rekomendasaun ne’e bazea ba komisaun E ninia fiskalizasaun ba iha munisípiu Manufahi iha loron 1-3 marsu tinan ne’e, hodi haree direita ezekusaun orsamentu projetu PNDS.
“Rekomenda ba Ministéiru Administrasaun Estatál (MAE) atu halo ajustamentu ka adisionál orsamentu ba programa UNP sira área remota, tanba konsidera kustu mobilizasaun materiál iha área urbana la hanesan ho área rurál no área remota,” refere relatóriu fiskalizasaun komisaun E ne’ebé Agêéncia Tatoli asesu, tersa ne’e.
Iha relatóriu ne’e rekomenda mós ba Institutu Jestaun Ekipamentu (IJE) apoiu dezenvolvimentu infraestrutura atu serbisu hamutuk ho PNDS munisípiu Manufahi hodi bele mellora estrada área rurál sira, hodi nune’e eskipa fornesidór bele mobiliza konstrusaun UNP ba iha terrenu.
Relatóriu komisaun ne’e, lideradu Prezidente Komisaun E, Deputadu Francisco de Vasconcelo, aprezenta ona iha reuniaun plenária PN, iha loron segunda (03/04), hodi husu Governu atu atu atensaun.
Durante vizita deputadu komisaun, Diretór PNDS munisípiu Manufahi husu ba Governu atu halo ajustamentu ka adisionál orsamentu ba Uma Naroman ba Povu (UNP) sira iha área remota, tanba konsidera kustu mobiliza materiál iha área urbana la hanesan ho iha área rural.
Ho ida-ne’e, nia dehan, presiza tebes iha diferensa orsamentu entre área urbana no área rurál sira, intensaun hosi diferensa orsamentu ida-ne’e hodi bele kria balansu iha implementasaun.
Entretantu, programa UNP tinan 2022 nian iha munisípiu Manufahi foin implementa uma hamutuk 186 hosi totál uma 271, ho kondisaun klima ne’ebé udan difikulta ekipa fornesedor sira atu mobiliza materiál konstrusaun ba iha terrenu.
Aliénde programa UNP regulár, programa UNP+A mós seidauk bele implementa ho másimu iha postu administrativu Alas ho razaun tempu udan kondisaun dalan aat hodi difikulta prosesu mobilizasaun materiál ba terrenu.
Munisípiu Manufahi ba programa UKL faze dahuluk hamutuk uma 86 implementa iha suku 29 ho orsamentu millaun $1,6, uma sira-ne’e entrega hotu ona ba benefisáriu sira iha tinan 2022 UKL nakfila fali ba UNP.
Tinan 2022, UNP hamutuk 271 uma ho orsamentu $4,792,606, hosi totál uma ne’ebé iha foin mak implementa uma hamutuk 186, razaun uma seluk seidauk bele implementa tanba kondisaun dalan ladi’ak prejudika ekipa fornesedór sira labele mobiliza materiál konstrusaun ba terrenu.
Hosi totál uma 186 ne’ebé konstrui ona ne’e maiória progresu fíziku atinje ona 96%.
Munisípiu Manufahi iha tinan 2022 iha programa UNP+A ne’ebé implementa iha postu Alas ho totál benefisiáriu hamutuk 75 no foin implementa iha fulan kotuk ba, ho totál uma ne’ebé iha foin mak implementa uma 37.
Impedimentu programa refere tanba iha tempu udna kondisaun dalan aat, ikus atu mobiliza materiál konstrusaun ba terenu no espera iha tempu bailoron, uma sira ne’e sei ramata.
Kona-ba programa UNP+B, programa distribuisaun zinku implementa iha postu Same, programa ne’e sei fahe zinku ba família 296 ho totál zinku 25,090 ho nia totál orsamentu $9,370,081, programa refere realiza ona no agora parte tékniku halo monitorizasaun ba atividade komunidade sira taka kalen.
Liuhosi parte Diretór PNDS Manufahi identifika ona kondisaun área rurál sira-ne’ebé presiza halo manutensaun ba estrada prepara ona karta ba IGE maibé respota katak laiha mákina sufisiente ka limitasaun ekipamentu atu hatán.
Bibán ne’e delegasaun Deputadu komisaun E halo mós vizita direta ba benefisiáriu sira-ne’ebé hela ona iha Uma Naroman ba Povu, no benefisiáriu sira espresa sentimentu kontente ho programa VIII Governu Konstitusionál nian ne’ebé fahe ona uma ba sira-nia família hodi hela, hodi bele hamahan sira-nia an hosi loron manas no udan.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

