Top

UNFPA hakarak apoiu Governu redús mortalidade inan iha Timor-Leste

Reprezentante UNFPA iha Timor-Leste, Pressia Arifin-Cabo. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão.

DILI, 26 jullu 2023 (TATOLI)—Reprezentante UNFPA iha Timor-Leste, Pressia Arifin-Cabo, hateten UNFPA hakarak apoiu IX Governu KOnstitusionál hodi redús mortalidade inan iha Timor-Leste.

UNFPA hasoru malu ho Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, hodi diskute kona-ba sira-nia inisiativa boot ne’ebé hakarak hato’o ba Prezidente atu husu apoiu atu hodi kolabora iha área saúde materna ka saúde inan nian.

Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, enkontru ho Reprezentante UNFPA iha Timor-Leste, Pressia Arifin-Cabo (hatais roupa kór kinur). iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pité, kuarta (26/07). Imajen Tatoli/Egas Cristovão.

“Ita haree ba númeru mortalidade inan ne’ebé aas tebe-tebes iha rejiaun Sudeste Aziátiku, inan ne’ebé mate bainhira isin-rua mak partu, agora daudaun 195 por 100 mil nascidos vivos. Agora, UNFP hakarak apoiu Governu atu halo serbisu makaas bele redús mortalidade inan pelumenu ba 70 to’o 100 por 100 mil nascidos vivos,” Reprezentante UNFPA iha Timor-Leste, Pressia Arifin-Cabo, hateten ba jornalista sira hafoin ramata enkontru ho Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, iha Palásiu Prezidensiál NIcolau Lobato, Bairru Pite, kuarta ne’e.

Programa dahuluk ne’ebé UNFPA hala’o ne’e mak hadi’a kuidadu antes natal no kuidadu post natal iha fasilidade saúde hotu iha territóriu Timor laran tomak.

Programa daruak, UNFPA hakarak hadi’a kualidade atendimentu serbisu ba inan sira-ne’ebé tuur ahi ho serbisu bolu kuidadu emerjénsia obstétriku neo natal, ino ha serbisu ne’e hotu bainhira halo kualidade sei bele ajuda redús mortalidade inan iha rai ida-ne’e.

Nia dehan, Timor-Leste iha problema ida seluk hanesan inan sira-ne’ebé tuur ahi iha fasilidade saúde 47% de’it, entaun 53% tuur ahi hela uma ho risku sira atu mate ho sira nia bebé.

Entaun, daudaun ne’e UNFPA halo hela esforsu boot ida atu eleva sentru saúde hamutuk 36 sai hanesan sentru ne’ebé fornese kuidadu emerjénsia obstétriku neo natal no eleva ona fasilidade haat iha Timor-Leste no sei hela 32.

Asuntu seluk ne’ebé ko’alia mós kona-ba HIV hanesan moras ne’ebé transmite liuhosi relasaun seksuál no sira seluk, agora iha dadus hatudu prevalénsia HIV iha inan isin-rua sira iha Timor-Leste sae dala 10, ida ne’e ba hatudu kazu HIV iha ona komunidade nia leet.

“Agora, ita nia serbisu husu apoiu hosi Prezidente atu bele partilla situasaun ida-ne’e ho Governu atu bele investe, nune’e halo esforsu boot liután atu bele halo mitigasaun redús transmisaun HIV iha komunidade,” nia hateten.

Ikus liu mak kestaun labarik barak mak afeta ba má-nutrisaun, maibé UNFPA fó hanoin ba Prezidente Repúblika labele haluha atu foti mós kestaun má-nutrisaun iha inan isin rua sira tanba sira mak hahú kous bebé, bainhira sira mak má-nutridu sira laiha kondisun nutrisaun di’ak, entaun sei hahoris bebé ne’ebé má-nutridu hotu.

“Ita-nia moto ka lema mak ‘inan ne’ebé mak saudável sei hahoris mós bebé ne’ebé saudável’, entaun problema má-nutrisaun la’ós hahú iha labarik, nune’e nutrisaun tenke hadi’a,” nia dehan.

Durante sorumutu, Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, ninia resposta di’ak no apoiu tebes, hodi propoin atu halo serbisu integradu ida entre ajénsia sira Nasaun Unida nian, atu haree liu prioridade ida mak kona-ba problema má-nutrisaun.

“Hosi parte UNFPA ka’er ba ida-ne’e, hanesan la’ós de’it ba labarik maibé ba mós inan isin-rua. Agora, ajénsia sira Nasaun Unida serbisu hamutuk atu bele hodi apoiu gabinete Prezidénsia nian atu bele resolve difikuldade ne’ebé durante ne’e nasaun infrenta, nune’e serbisu sira ita propoin bele hetan di’ak-liu ba inan, bebé no ba populasaun Timor enjerál,” nia dehan.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!