Top

Deputadu Fretilin kestiona PPN-PR auzénsia ba hotu rai-li’ur

Deputadu FRETILIN, Joaquim dos Santos. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão

DILI, 07 agostu 2023 (TATOLI)—Deputadu bankada FRETILIN iha Parlamentu Nasionál (PN), Joaquim dos Santos, kestiona Prezidente Parlamentu Nasionál (PPN), Maria Fernanda Lay ho Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta, auzénsia iha rai-laran hodi ba hotu rai-li’ ur.

“Ha’u emboka rejimentu internu Parlamentu nian iha artigu 57 pontu “f”, atu  observa situasaun ida iha Parlamentu ho Prezidente Repúblika, ita ba iha artigu 14 númeru 2 dehan hanesan ne’e ‘o Prezidente Parlamentu substitui Prezidente Repúblika nos termos  do númeru 1 artigo 82, e do  númeru 1 artigu 84 konstituisaun ne’e, artigu 82 lalika ne’e tanba mate ou seluk inkapasidade. Ita ba iha artigu 84 konstituisaun númeru 1 ne’e dehan hanesan ne’e, durante enpedimentu temporáriu Prezidente Repúblika asumira funcões da Prezidente Repúblika, o Prezidente Parlamentu Nasionál o impedimento desde o seu subtituto,” Deputadu Joaquim hateten liuhosi reuniaun plenária PN, segunda ne’e.

Nia hateten, Prezidente Repúblika kuandu sai ba rai-li’ur antes menus loron 15 ka mais loron 15, konstituisionalmente obrigadu Prezidente Repúblika Horta nia fatin labele mamuk auzénsia ne’e, entermu Estadu.

Tambá ne’e, iha númeru 3 dehan funsaun Deputadu do Prezidente Repúblika substitutu ou interinu temporáriu prienxe konformidade com rejimentu Parlamentu Nasionál.

“Tuir loloos Prezidente Parlamentu Nasionál atu sai tenke husik hela mensajen mai vise Prezidente, tanba ninia kompeténsia mak atu substitui Prezidente Repúblika, se Prezidente PN la hosik mensajen mai vise Prezidente atu ezerse funsaun konstituisionál ne’e sala,” nia hateten.

Deputadu opozisaun ne’e hateten, Prezidente Parlamentu labele sai, aumezmu tempu nia sai kedas ho ninia vise ida ba rai-li’ur, uluk hakerek konstituisaun ho pensamentu ne’e, ne’ebé Prezidente sai, vise na’in-rua (2) tenke hela, ida hela iha Parlamentu no ida ba iha Prezidente Repúblika substitutu.

“Purtantu, ha’u hakarak hatene Prezidente Parlamentu husik hela mensajen mai vise Prezidente atu halo substituisaun ka lae,” nia dehan.

Deputadu KHUNTO, Luís Roberto, sekunda ho sentidu Estadu ne’e Timor-Leste hasoru, liga ba konstituisaun artigu 84 depois liga mós artigu 80 alínea 3.

“Ita liga ba sentidu Estadu ne’e, se Prezidente Repúblika sai ba rai-li’ur tanba la to’o loron 15, tambá ne’e lao privadu, maibé regra lao hanesan ne’e maizamenus ita reprezentante povu iha Parlamentu subtitui tenke iha hosi Prezidente Parlamentu ou vise sira, maibé agora hotu-hotu mamuk. Ezemplu, akontese buat ruma sentidu Estadu tau ba ne’ebé, hanoin ba futuru presiza haree,” nia hateten.

Deputadu CNRT, Patrocínio Fernandes, hateten labele halo konfuzaun interpretasaun ba públiku kona-ba konstituisaun.

“Artigu 84 konstituisaun hatete katak, iha substitutu ne’e kuandu Prezidente Repúblika é impedimentu, sé mak impede Prezidente Repúblika iha ne’e, Prezidente Repúblika ba li’ur nia informa mai Parlamentu Nasionál no Parlamentu iha koñesimentu, tanbasá mak ita halo konfuzaun iha públiku, ne’e la loos,” nia hateten.

Nia dehan, PR sai ba Jakarta ho ninia funsaun hanesan PR, maibé la husu autorizasaun maibé fó informa de’it ba PN, ida-ne’e mak iha la’ós iha impedimentu PR iha ne’e.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editor       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!