OÉ-CUSSE, 15 setembru 2023 (TATOLI – Xefe suku, Taiboko sub-rejiaun Pante Makasar, Joaquim Tafin, husu ba IX Governu Konstitusionál atu halo intervensaun ba folin foos ne’ebé folin sa’e to’o dollar $20 kada saka iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Cusse Ambeno (RAEOA).
Autoridade komunitáriu hato’o nia sujestaun ne’e, iha ámbitu enkontru ho membru Parlamentu Nasionál (PN) hosi komisaun C, trata asuntu Finansa Públiku, iha salaun Administrasaun Oé-Cusse, kinta ne’e.
“Iha área rurál liuliu ha’u-nia suku Taiboko, komunidade sira preokupa tebes ho folin foos iha Oé-Cusse, tanba sa’e maka’as tebes, saka ida nia folin dolar $20, ida-ne’e fo impaktu ladiak ba povu,” Joaquim Tafin, ko’alia iha salaun administrasaun Oé-Cusse.
Tuir nia, iha Oé-Cusse vila, fulan kotuk to’o $18,50, maibé agora sa’e hosi vila to’o iha área rurál to’o ona $20, bele mós to’o 20,05, tanba kestaun transporte, neneik-neneik sei to’o $22,50.
“Ha’u hanoin ne’e fó impaktu tanba, se ema funsionáriu ida, nia bele maibé povu baibain atu sosa araska uitoan, sá tan komunindade iha area rurál ne’e susar tebes,” nia katak.
Tan nia liuhosi oportunidade ne’e nia husu ba reprezentante povu iha fukun Parlamentu Nasionál liuhosi komisaun C, presiza hato’o preokupasaun sira-ne’e iha plenária, nune’e Governu bele tau konsiderasaun.
Tanba Oé-Cusse, rai ketan, transporte asesu ba Dili, susar uitoan, nune’e fasíl ba kompañia fornesedór sira bele manipula sasán sira-ne’e nia folin.
Hatan ba kestaun ne’e, Prezidente komisaun C, Dupatada Cedelizia dos Santos, esplika, presu folin foos sa’e tanba impaktu hosi lei anteriór, OJE 2023, tanba Governu hasa’e taxa sasán sira importasaun.
“Ita hotu akompaña hosi Governu anteriór hasa’e taxa hosi 2,5% sa’e ba 5%, tanba ne’e maka ita mós sedauk halo produsaun ba iha setór agrikultura, sasán sira-ne’ebé ita konsumu maioria tama hosi li’ur, entaun fó impaktu ba folin sasán inklui foos ne’e rasik,” nia katak.
Nia informa, iha fulan kotuk, Governu da-sia, aprova orsamentu retifikativu, hatun tiha ona, taxa ne’e hosi 5% tún ba 2,5%.
“Ha’u fiar katak, ita boot sira akompaña iha televizaun, espera ba futuru presu folin sasán sira iha Timor inklui Oé-Cusse bele la’o normál, maibé ami rona ona informasaun hosi Governu iha tempu badak, Governu mós sei halo esforsa liuhosi CLN atu fó subsídiu ba kampañia importadór sira, posibilidae bele hatún lalais folin foos ne’e,” nia afirma.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Evaristo Soares Martins
