DILI, 26 setembru (TATOLI)—Deputadu opozisaun liuhosi bankada Fretilin iha Parlamentu Nasionál (PN), Joaquim dos Santos, preokupa no husu ba Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta, kontinua hala’o viajen Estadu ba rai-li’ur beibeik ne’e, atu aprezenta rezultadu vizita durante ne’e.
Notísia Relevante: PN autoriza PR Horta hala’o vizita Estadu ba Roma-Dubai
Nia dehan, PR dezde nia sai Prezidente Repúblika menus 20% serbisu iha rai-laran no sai barak-liu ba rai-li’ur ne’e bazeia ba kompeténsia konstituisionál Xefe Estadu nia serbisu, maibé tenke iha responsabilizasaun ba aktu.
Loos duni, nia hateten, Prezidente la halo relatóriu mai Parlamentu maibé responsabilidade Governu atu informa mai Parlamentu despeza ne’ebé PR halo sai ba rai-li’ur halo vizita Estadu ka vizita partikulár gasta osan Estadu ka osan partikulár, tenke iha efeitu despeza ba aktu.
“PR Horta seidauk tinan ida nia sai ba liur liu dala 10-resin ona. Ha’u hanoin impaktu ekonomia mós mai ita, boot tebes. Ne’ebé, ha’u hakarak Prezidente informa ba Governu atu Ministru Negósiu Estranjeiru relata mai Parlamentu saida de’it mak impaktu hosi PR ninia vizita sira-ne’e ba ita-nia ekonomia no ita nia relasaun polítika. Tanba, hanesan Xefe Estadu ne’e ita respeita, se lae, PR nia kadeira ne’e iha aviaun laran de’it. Vizita Estadu, ita respeita xefe Estadu tenke ba duni maibé ninia efeitu hosi vizita ne’e,” nia hateten liuhosi reuniaun plenária PN, tersa ne’e.
Nune’e, nia hateten, reprezentante povu mós tenke hatene tanba atu fó konsientementu ba PR tenke hatene saida mak PR halo ho ninia rezultadu, la’ós fó konsientementu hela de’it, depois lahatene saida mak PR halo no gasta osan Estadu nian.
Deputada PLP, Maria Angelina Sarmento, hateten loos duni artigu 80 konstituisaun fó duni dalan ba PN atu fó asentimentu ba PR nia viajen.
“Maibé, pelo vistu hosi tinan kotuk depois eleitu mai to’o ohin loron ita bele dehan Prezidente Repúblika iha tendénsia atu hatama konvite hotu-hotu, ne’ebé tuir loloos PR bele selesiona ida ne’ebé mak bele ba no ida ne’ebé la presiza responde, tanba kada viajen sempre iha efeitu kustu viajen bo’ot, depois ho viajen bo’ot sa benefísiu mak ita hetan viajen sira ne’e,” Nia hateten
Nia dehan, hanesan reprezentante povu iha direitu atu kestiona, loos duni PR iha kompeténsia tomak ne’ebé konstituisaun fó maibé depuatdu sira fó votu asentimentu tenke ho responsabilidade, tanba halo papel fiskalizasaun hodi haree tanba kada viajen haree ba kustu.
Deputadu PD, António da Conceição ‘Kalohan’, hateten viajen PR nian importante mós atu normaliza situasaun ne’ebé karik ema barak sei hanoin hela kona-ba Timor-Leste iha pasadu ninian no bele foti fali Timor-Leste ninia prezensa iha palku internasionál liuliu asembleia jerál Nasaun Unida hodi ko’alia kona-ba krize globál.
“Ha’u hanoin ita-nia nasaun hanesan post konflitu, ita sei iha problema barak mak ita hasoru. Kooperasaun ne’ebé ita halo daudaun importante tebes. Saida mak bankada opozisaun ko’alia mós rezultadu sertamente buat ne’ebé ita hakarak mak Prezidente hahú ona papel importante tebes. Ita hakarak mós, Governu atu ativu di’ak liután materializa akordu kooperasaun sira-ne’ebé mak PR hahú loke dalan,” nia dehan.
Nune’e, nia hateten, Timor-leste bele konjuga esforsu sira-ne’e hotu di’ak ba Timor-Leste.
Prezidente PN, Maria Fernanda Lay, hateten iha enkontru regulár ho PR sei hato’o preokupasaun Deputadu sira nian, katak sira atu husu impaktu vizita PR nian ba rai-li’ur.
Nia mós husu Deputadu sira bainhira Prezidensia Repúblika mai audiénsia ho Komisaun A kona-ba Orsamentu Jerál Estadu, bele husu, ho ida-ne’e PN bele halo fiskalizasaun ba aktu ezekusaun orsamentu.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes
