DILI, 12 outubru 2023 (TATOLI) – Xefe Departamentu, Sentru Nasionál Matan iha Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV), Julia Rosalina Cesar Magno, husu ba ema hotu atu kuidadu matan tanba matan mak ajuda hodi ema halo buat hotu.
“Ohin ita halo atividade ida-ne’e hodi selebra loron mundiál matan ho tema “Hadomi ita-nia matan iha servisu fatin” entaun ita tenke tau importánsia no kuidadu matan tanba matan mak ajuda ita halo buat hotu”, Julia Rosalina Cesar Magno informa iha nia diskursu bainhira selebra loron mundiál matan iha Merkadu Manleu, ohin.
Espesialista ne’e dehan, ema hotu tenke tau atensaun ba saúde matan no oinsá atu proteje no prevene matan husi moras matan ne’ebé mak halakon nia vizaun. Tanba tuir estatistika Globál hatudu katak problema matan iha 80%, ida-ne’e bele evita liuhosi prevensaun no halo tratamentu ba vizaun ne’ebé mak lakon ona.
“Dadus ne’ebé mak iha, kada tinan kazu ho númeru ne’ebé mak rejistu aas mak katarata, problema ho óklu, moras matan infesaun nian no mós ho raan-midar entaun kazu sira-ne’e mak iha ami fatin tanba ne’e bainhira hakarak prevene tenke mai fasilidade saúde hodi hetan tratamentu”, nia afirma.
Iha fatin hanesan, Vise Ministru Ospitál ba Operalizasaun, Flavio Brandão, dehan, ema hotu tenke hadomi matan, kuidadu matan atu matan bele di’ak nafatin.
“Iha mundu, iha problema matan barak mak akontese, entaun tenke halo esforsu boot hodi bele rezolve maibé ita iha Timor-Leste iha 80%, entaun ita presiza halo intervensaun ba moras matan ida-ne’e”, Vise Ministru ne’e dehan.
Nia esplika, ho selebrasaun matan nian ho tema hateten “Hadomi ita nia matan iha servisu fatin” signifika ema tenke kuidadu, maibé kuandu moras tenke ba HNGV atu hetan tratamentu ne’ebé gratuita.
Iha biban hanesan, reprezentante Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) iha Timor-Leste Arvind Mathur, dehan, defisiénsia matan afeta ema ho idade hothotu ho maioria idade liu 50 maibé faktu loloos mak vizaun defisiénsia no matan-delek afeta ema iha fatin hothotu nia moris.
“Governu Timor-Leste rekoñese importánsia husi saúde matan nian no ba esforsu sustentável sira atu hadia saúde matan nian ba povu Timor-Leste”, Arvind Mathur esplika.
HNGV rejista, hosi janeiru to’o juñu, pasiente matan hamutuk 6.830, husi númeru ne’e maioria katarata.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Zezito Silva




