Top

UNFPA rekomenda PN konsidera alokasaun OJE 2024 investe iha saúde materna

Reprezentante UNFPA iha Timor-Leste, Pressia Arifin-Cabo. Imajen Tatoli/ Francisco Sony

DILI, 08 novembru 2023 (TATOLI)—Country Reprezentante The UN Population Fund (UNFPA) iha Timor-Leste, Pressia Arifin-Cabo, rekomenda ba Komisaun C trata asuntu Finansa Públika iha Parlamentu Nasionál (PN) atu konsidera urjente alokasaun iha Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 investe iha saúde materna.

“UNFPA, ohin, hakslok tebes hetan oportunidade hodi hasoru Prezidente Komisaun C Parlamentu Nasionál ho ninia ekipa atu ko’alia uitoan investimentu ne’ebé Governu presiza atu hadia kualidade serbisu saúde materna sira-nian,” nia hateten ba jornalista sira hafoin hala’o audiénsia ho komisaun C iha uma fukun PN, kuarta ne’e.

Governu liuhosi Ministériu Saúde (MS) investe osan ba saúde materna ne’e ho montante rihun $178 iha 2022.

Tuir UNFPA nia perspetiva haree ba dadus kaalvu Governu nian ne’ebé hakarak hasa’e taxa ka persentajen hosi atendimentu ba kuidadu pre-natal ba inan isin-rua sira, hasa’e nia ba 70% kobertura.

Se Governu liuhosi Ministériu Saúde hakarak hasa’e kobertura ba atendimentu inan sira-ne’ebé tur ahi iha fasilidade saúde ba 80% no Governu hakarak hasa’e taxa kobertura ba atendimentu inan sira-ne’ebé tur ahi tiha ona ba 90% tuir MS nia planu.

Entaun, UNFPA nia perspetiva presiza Governu ka Ministériu Saúde investe kuaze millaun $23 (iha OJE 2024) mak bele alkansa objetivu ida-ne’e.

Investimentu ne’e urjente, tanba Timor-Leste iha inan isin-rua kuaze rihun 40 kada tinan, agora hosi númeru ne’e iha 20% ne’ebé risku atu mate prevista inan isin rua rihun 6-8, se laiha atendimentu ne’ebé kualidade.

“Agora ita ko’alia risku inan isin-rua atu mate, risku mós ba bebe atu mate, durante nia inan ne’e isin rua. Tinan kotuk, ita iha bebe mate por volta 400 iha kabun laran, bainhira nia inan isin-rua. Entaun, agora investimentu ne’e hatun mortalidade hosi inan no sira-nia bebé. UNFPA haree ida-ne’e urjente, tanba se ita la halo ida-ne’e ita-nia inan sira mate,” nia hateten.

Prezidente Komisaun C, Deputada Cedelizia dos Santos, hateten la kle’ur tan proposta Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2024 sei submete mai PN, nune’e komisaun konkorda ho informasaun ne’ebé UNFPA fó katak Timor-Leste nia númeru mortalidade ba inan no oan ka labarik iha kabun laran ne’e boot tebes.

“Informasaun ne’ebé sira hateten katak, iha área rurál ne’eba kuaze ita-nia médiku sira-ne’e uitoan tebes atu atende ita-nia inan feton ho labarik sira. Entaun, ami konkorda, ami haree ba orsamentu ne’ebé ohin sira lori informasaun mai, katak iha tinan 2024 sira-nia orsamentu loloos planu ba saúde inan ho oan por volta rihun $205 de’it. Tuir ami komisaun C haree, orsamentu ne’e klaru kiik-oan no ne’e mós tau de’it ba saláriu bensimentu no bens serbisu. Entaun, oinsá atu hasa’e tan atendimentu saúde ba ita-nia inan ho oan sira. Hanoin orsamentu presiza duni aumenta,” nia hateten.

Nune’e iha audiénsia públika ba proposta OJE 2024 mai sei bolu ministériu relevante, no hosi parte komisaun sei apoia komisaun F trata asuntu saúde hodi haree hosi orsamentu ne’e la to’o ne’e presiza hasa’e, nune’e sei aprezenta proposta aumenta osan.

Jornalista : Nelson de Sousa

Editór       : Cancio Ximenes

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!