TL no Woodside konkorda halo estudu mútua konseitu ba esplorasaun Greater Sunrise
DILI, 21 novembru 2023 (TATOLI) – Timor-Leste no operadór Australia Woodside Energy konkorda atu halo diskusaun kona-ba hala’o estudu selesaun konseitu atu esplora kampu petróleu Greater Sunrise.
“Ami konkorda atu halo estudu selesaun ida kona-ba konseitu Greater Sunrise atu dokumentu hothotu bele tau hamutuk atu bele halo avaliasaun di’ak kona-ba vantajen no dezvantajen hotu ne’ebé sei realiza iha projetu esplorasaun nian”, Deklarasaun ne’e hato’o husi Ministru Petróleu no Rekursu Mineral (MPRM), Francisco Monteiro, hala’o sorumutu ho Diretora Ezekutiva Woodside, Meg ONeill, horiseik.
Nia subliña, sorumutu ne’e hanesan debate ida-ne’ebé produtivu no konstrutivu, tanba Meg ONeill introdús espiritu foun ida no ideia foun sira kona-ba dezenvolvimentu kampu mina-rai nian, hanesan Woodside, ne’ebé reprezenta empreza konjunta, sei konsidera vantajen no dezvantajen sira husi estudu selesaun konseitu ne’ebé eziste ba Greater Sunrise, tanba dezde inísiu Timor-Leste mantein ona nia pozisaun katak kadoras gás sira-ne’e tenke dezenvolve iha nia territóriu hodi fó benefísiu ba nasaun no povu.
Ministru hateten, Timor-Leste nia perspetiva, MPRM, hodi Governu nia naran, sei halo esforsu hothotu ho komunikasaun nakloke hodi aselera prosesu negosiasaun ba dokumentu enkuadramentu legál sira iha rejime fiskál, kontratu fahe produsaun no kódigu minarai hodi finaliza faze diskusaun kona-ba dezenvolvimentu projetu Greater Sunrise nian, ne’ebé sei hala’o iha inísiu tinan ida-ne’e nian.
“Kona-ba konseitu dezenvolvimentu Greater Sunrise nian, ita sei iha faze inisiál tanba seidauk iha desizaun finál”, nia esplika.
Hafoin Timor-Leste no Woodside konkorda ona ho estudu selesaun konseitu, iha semana ne’e ekipa Austrália no empreza konjunta sei hasoru malu ho ANP no Timor Gap hodi negosia rejime enkuadramentu legál ba planu dezenvolvimentu projetu Greater Sunrise.
“Prosesu ne’e sei kontinua iha dalan hanesan ne’e no iha inísiu tinan oin mai ka liu tiha iha tinan nia rohan ita sei hatene saida mak desizaun Woodside nian no empreza konjunta sira atu kumpre desizaun Governu Timor-Leste nian”, nia haktuir.
Iha fatin hanesan, Diretora Ezekutiva Woodside, Meg ONeill, kompromete atu servisu hamutuk ho Governu Timor-Leste no Austrália no ho empreza konjunta Timor Gap no Osaka Gas, atu kontinua diskute iha espiritu kolaborasaun no konfiansa ba malu kona-ba selesaun konseitu dezenvolvimentu kampu petróleu Great Sunrise nian.
“Ita atinje ona pontu serbisu hamutuk, iha kolaborasaun, ho komunikasaun nakloke no transparente, hodi hetan resposta ida-ne’ebé bele lori benefísiu ba parte hothotu ne’ebé envolve”, nia hateten.
Diretora ne’e hatutan, enkontru ne’e di’ak tebes, tanba Governu Timor-Leste aprova ona konseitu estudu ne’ebé hili ona ba Greater Sunrise, ne’ebé sei permite parte interesada sira atu hahú dezenvolve servisu sira. Tanba ne’e presiza avaliasaun ba konseitu dezenvolvimentu oioin ne’ebé bele hetan benefísiu ne’ebé di’ak iha futuru.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Zezito Silva
