DILI, 21 novembru 2023 (TATOLI)-Xefe Bankada FRETILIN iha Parlamentu Nasionál, Aniceto Longuinhos Guterres Lopes, lamenta ho komisaun organizadora 28 novembru ba komemorasaun loron proklamasaun independénsia unilaterál Timor-Leste hosi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) ne’ebé ko’a-sai ka “crop” fotografia líder nasionál no istóriku balun hanesan Mari Alkatiri, hodi tau iha banner no konvite sira, la tuir fotografia istóriku no orijinál ne’ebé mak iha ona.
“Bankada FRETILIN nia lamentasaun no preokupasaun kona-ba komisaun organizadora komemorasaun 28 Novembru hosi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE), sira-nia preparasaun ne’ebé ami haree katak intensionalmente halo de propozitu atu halakon ka halo distorsaun ba istória funu ne’ebé hahú hosi invazaun no proklamasaun unilaterál indepedénsia,” Nia hateten ba jornalista sira liuhusi konferénsia imprensa iha uma-fuku PN, tersa ne’e.

“Entaun ita haree foto sira ne’ebé ita-bo’ot sira akompaña iha kintu-kantu Dili nian no iha konvite sira ne’ebé sira hasai ba komemorasaun ida ne’e, iha foto ne’ebé liga ba tema sentrál ba eventu istóriku 28 Novembru loron proklamasaun unilaterál nia referénsia mak iha foto ida ne’e, foto ne’ebé ita hotu hare ne’ebé foto ne’e iha Nicolau Lobato nia sorin ne’e iha mós Mari Alkatiri, sekretáriu jerál FRETILIN ninian, no momentu ne’ebá hanesan komisáriu polítiku nasionál no Ministru asuntu Polítiku iha momentu ne’ebá kuandu loron deklarasaun, mais kuandu tau iha banner ne’e, se ita dehan foto ne’e mak referénsia ba iha komemorasaun loron proklamasaun indepedénsia loloos iha foto ne’e ita hasai duni hanesan ne’e, mais foto orijinál ne’e hanesan ko’a hasai tiha Mari Alkatiri ninia foto, depois acaba por Prezidente saudozu Nicolao Lobato iha fali ninin tiha,’’ líder bankada FRETILIN ne’e hatutan.
Bankada hanoin ida ne’e intensionalmente atu halo distorsaun no atu halakon istória kona-ba funu luta libertasaun ne’ebé hahú hosi komite sentrál FRETILIN.
Nia husu ba MAE liliu komisaun organizadora atu hadia, no se la hadia la importante, entaun foto ne’e tomak laiha importánsia, nune’e se foto ne’e tau importánsia loloos tenke tau tan mak loloos, la presiza tenke koa balun laiha ona sentidu depois halo distorsaun ba istória luta proklamasaun indepedénsia ne’e faktu istóriku no ema sira ne’e hamutuk mak halo.
Deputadu hosi bankada CNRT, Natalino dos Santos, hateten ne’e la’ós hasai, tanba primeiru haree konvite ne’e ki’ikoan, konteúdu istória ne’e buat seluk ida, tanba ne’e nia-parte husu ona ba PN no Estadu atu regula ona hasai rezolusaun no halo lei atu halo definisaun ba erói no fundadór sira hodi bele tau ona iha eskola sira hodi halo hanesan materia ida importante.
“To’o agora seidauk, tanba ne’e ho sujestaun no lamentasaun hosi sira bankada FRETILIN relasiona ho banner sira ne’e, ha’u husu para tau istória loloos, purezemplu ha’u kestiona ita hakerek ita-nia konstituisaun rasik, ita haluha tiha tau proklamdór Francisco Xavier do Amaral konsidera iha konstituisaun, ida ne’e parte ida istória, tanba ne’e mak istória sira sala ne’e hakarak atu hadia fila-fali tenke tau istória ne’e nia fatin por rezolusaun no lei, ami kestiona, para tenke iha ona estrutura ida iha tinan 1975, iha fundadór tantu militár no sívil, se lae ida-idak mak klain depende atu fó de’it ba se’’ Nia dehan
Deputadu hosi bankada Governu ne’e, hateten laiha intensaun atu ignora fotografia ne’ebé laiha lidér nasionál Mari Alkatiri, purezemplu ita kuiñese fundadór Estadu mak se, hanesan atuál Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, Mari Alkatiri, Rogeiro Lobato, Alarico Fernandes agora iha rai- liur, no membru komite sentrál ne’ebé sei moris ho sira seluktan.
Tuir observasaun ne’ebé mak iha, iha banner ne’e, alende ko’a sai fotografia, Marí Alkatiri, hanesan komisáriu polítiku nasionál no Ministru asuntu Polítiku iha dékade haat-resin liubá, iha mós Xanana Gusmão atuál Primeiru-ministru inklui José Ramos Horta, atuál Xefe Estadu, ne’ebé la’o hamutuk, la tuir fotografia orijinál loloos.

Jornalista: Nelson de Sousa
Editór: Cancio Ximenes




