PM husu Prezidente-Komisáriu KFP serbi tuir konfiansa ne’ebé povu fó

DILI, 22 novembru 2023 (TATOLI)—Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, kuarta ne’e, fó pose ba Prezidente Komisaun Funsaun (KFP), Agostinho Letêncio de Deus, hamutuk ho nia Komisáriu na’in-rua, José Telo Soares Cristovão no Maria Domingas Alves, ba mandatu tinan lima.
“Primeiru ami hotu fiar katak, iha ne’e imi sei hala’o serbisu tuir hanoin ne’ebé deskreve tiha ona, hakarak haree serbisu sira iha tinan oin ho diskursu ne’ebé Prezidente KFP hato’o la’o duni ka lae. Tanba, mai tenke serbi, tanba imi-nia serbisu mak ho onra ba konfiansa ne’ebé liuhosi Konsellu Ministru no povu fó ba imi,” PM Xanana hateten iha diskursu iha serimónia fó pose iha edifísiu KFP, Matadoru.
Iha diskursu Prezidente KFP nian hato’o no temi dalabarak kona-ba programa IX Governu Konstituisionál, nune’e Governu sei ko’alia nafatin ho dirijente foun KFP hodi halo reforma di’ak liután.
“IX Governu nia konstituisionál ninia polítika programa tinan lima ne’e atu kria kondisaun ba dezenvolvimentu ekonómiku no kriasaun empregu. Kuandu ita ko’alia kona-ba kriasaun empregu la’ós mai hatama ema iha funsaun públika ho milhares de cazuais, ida ne’e la’ós krisaun empregu. Tanba ida-ne’e, ohin, entrega ona (diskursu Prezidente KFP foun) ba Ministru Prezidénsia Konsellu Ministru sei ko’alia nafatin ho imi, hodi ita halo reforma ne’ebé mak di’ak. Ohin mós temi desentralizasaun loos, ita presiza iha kada munisípiu funsionáriu ne’ebé di’ak kualifikadu, la’ós atu hili malu. Ita presiza fó valór ba sé mak serbisu tiha ona, la’ós hasai tiha de’it hodi hatama fali ema-ne’ebé lahatene serbisu hodi buat hotu paradu,” nia hateten.
Prezidente KFP mós temi situasaun ka kondisaun konstrusaun Estadu, ne’e temi atu hari hadi’a konsolida instituisaun hotu-hotu hosi Estadu no KFP ka funsionáriu públiku sai nu’udar fatór importante tebe-tebes atu bele implementa saida de’it mak hakarak ba rai no povu ida-ne’e.
“Tanba iha duni nesesidade atu halo reforma ida di’ak, hodi haree ba interrese Estadu no povu nian mak Konsellu Ministru deside, hodi ohin ita hotu hamutuk iha ne’e bele fó pose ba komisáriu sira-ne’ebé ita fiar. Katak, iha tinan lima ne’e mai sei hala’o sira-nia serbisu tuir saida mak ohin temi tiha ona, onestidade, imparsialidade,” nia hateten.
Tanba Komisaun Funsaun Públika la depende ba Governu no instituisaun sira seluk, indepedénsia iha de’it ida, ne’ebé mak presiza hatudu funsionáriu públiku ne’ebé mak kompetente hodi bele ezekuta programa.
Estadu la’ós de’it Prezidénsia Repúblika, Parlamentu Nasionál, Governu, Tribunál maibé ba hotu-hotu ne’ebé serbi instituisaun sira-ne’e, Estadu nia liman ka ain nia to’o iha ne’eba.
Xefe Governu mós hato’o susesu servisu ba komisáriu foun no Governu sei hamutuk haree reforma sira-ne’ebé presiza halo di’ak liután.
“Ne’eduni parabéns ba imi, no agradese ba imi komisáriu no Prezidente tuan, ho hahalok hotu-hotu ne’ebé halo. Maibé Governu ida-ne’e presiza duni ema-ne’ebé nia tau ho objetivu ida halo dezempeña nia serbisu,” nia dehan.
Tuir rezolusaun Governu númeru 47/2023, 15 novembru, nomeasaun membru na’in-tolu Komisaun Funsaun Públika no entre komisáriu ida ba Prezidente ba mandatu 2023-2028.
Konsidera KFP kria hosi lei númeru 7/2009, 15 jullu, ne’ebé prevee kompostu membru na’in-lima, na’in rua eleitu hosi Parlamentu Nasionál no na’in-tolu nomea hosi Governu.
KFP órgaun responsável hodi garante funsaun públika polítikamente izenta, imparsiál, bazea ba méritu, profisionalizmu hodi presta serbisu kualidade ba Estadu no povu Timor-Leste.
KFP iha objetivu fortalesimentu atuasaun setór públiku, garante adekuasaun prinsípiu estabelese iha lei númeru 8/2004, 16 juñu, ne’ebé aprova estatutu funsaun públika.
Ho konsiderasaun membru KFP, nomea rejime dedikasaun eskluziva ou parsiál ba mandatu tinan lima.
Enkuantu iha leitura juramentu pose emposadu sira hato’o kompromisu onra jura katak dezempeña papél hodi serbi Estadu inklui halo asinatura termu pose hosi PM Xanana Gumão.
Prezidente KFP, Letêncio de Deus, hakarak agradese ba IX Governu ne’ebé lidera hosi Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão ba konfiansa ne’ebé depozita ba sira no agradese mós ba membru Governu sira iha reuniaun Konsellu Ministru.
Nia mós hakarak kongratula Prezidente KFP sesante no komisáriu sesante hodi agradese ba dedikasaun no kontribuisaun durante ne’e iha funsaun públika.
Enkuantu, iha loron 15 novembru 2023, Governu liuhosi reuniaun Konsellu Ministru (KM), nomea Agostinho Letêncio de Deus nu’udar Prezidente Komisaun Funsaun Públika (CFP, sigla portugés) ba mandatu tinan lima mai.
Iha reuniaun Konsellu Ministru ne’e mós Governu aprova rezolusaun ne’ebé aprezenta hosi Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, nomea mós komisáriu Komisaun Funsaun Públika (KFP), José Telo Soares Cristovão no Maria Domingas Alves atu ezerse sira-nia mandatu ba tinan lima ho rejime dedikasaun eskluzivu.
Antes ne’e, liuhosi despaixu Númeru 12/PM/11/2023, Governu ezonera Prezidente Komisaun Funsaun Públika, Faustino Cardoso Gomes, no Komisáriu Komisaun Funsaun Públika na’in-rua mak Komisária Maria de Jesús Sarmento no Carmeneza dos Santos Monteiro.
Entretantu, partisipa iha serimónia ne’e marka mós prezensa hosi Prezidente KFP sesante, Faustino Cardoso, no komisáriu sesante no partisipa mós hosi membru IX Governu konstituisionál no konvidadu sira seluk.
Jornalista : Nelson de Sousa
Editór : Cancio Ximenes

